Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 43

DE VRIJE UNIVERSITEIT IN EIGEN SPIEGEL 31

in 1928 rapporteerde. Zij verklaarde dat kerkelijke leeruitspraken, zoals

gedaan door de gereformeerde synode van Assen, geen bindende kracht

hadden voor de Vrije Universiteit. Wel diende ieder onvoorwaardelijk

alles te aanvaarden wat de Schrift meedeelt of leert. Niemand mocht dan

ook bestanddelen van het heilige geschiedverhaal in twijfel trekken

'zonder het aanvoeren van deugdelijke, met het schriftgezag bestaanbare

gronden' (198). Het was een vernuftige vondst. Wie wilde kon het stuk

uitleggen als bevestiging van de synode-uitspraken. Wie de Asser beslui-

ten afwees, kon zich met de commissie toch verenigen als hij maar

volhield dat zijn twijfel steunde op zodanig deugdelijke gronden, dat ze

met het schriftgezag bestaanbaar waren. Wilde men met behulp van het

commissie-oordeel de geesten beproeven, dan zou ieder die zich op de

uitzonderingsbepaling beriep, de deugdelijkheid van de door hem

aangevoerde gronden ter toets moeten stellen.

Of zulk beleid in 1928 gelukkige uitkomsten zou hebben gegeven is de

vraag niet. De kwestie wordt niet beslist door onze inschatting van de

vermoedelijke keus die door senaat of curatoren gemaakt zou zijn. Waar

het op aankomt is of men consequenties wil verbinden aan uitspraken

die men eerst zelf gedaan heeft. Wie meent het oordeel aan ieder

persoonlijk over te moeten laten, kan wijzer handelen dan wie een

beslissing forceert. Maar dan kan hij zijn wijsheid het beste vooraf laten

blijken door te weigeren een uitspraak te doen. Wie wel zijn opinie over

de zaak ten beste geeft, en vervolgens weigert daar consequenties uit te

trekken, wekt de indruk alleen te streven naar een uitwendig effect. Kool

en geit zijn hem even lief, dus ontziet hij de vleeseters met zijn plechtige

verklaring, en de kooleters in de uitblijvende gevolgen. 'Het resultaat was

zeer bevredigend', concludeert Rullmann; de mensen konden naar huis

gaan met de gedachte: 'het sein staat op veilig' (73). Hebben ze dat

geloofd, dan was de betekenis van het gebeurde hun ontgaan. De Vrije

Universiteit had besloten dat in dit geval de uitleg van de grondslag-

bepalingen in ieders persoonlijke vrijheid stond. Ze had nog niet geleerd

de woorden pluralisme en pluraliteit te spellen. Met de vragen die deze

woorden oproepen werd ze echter onwetend reeds geconfronteerd.

Dan was er nog de kwestie Saul en David. Rullmann onderstelt de

affaire bij zijn lezers bekend en geeft dus geen uitleg. Wel citeert hij

uitvoerig de bezwerende woorden van Colijn in de jaarvergadering van

1925: 'laat ons niet voorbijzien, dat studenten jongens zijn; onze eigen

jongens; kinderen uit onze gezinnen, die van de universiteit meebren-

gen wat wij hen hebben aangebracht' (71). De toon leek niet erg geschikt

om studenten te overtuigen. Colijns woorden waren geadresseerd aan de

achterban, en zo gezien was zijn oproep geslaagd. Er lag ook wel degelijk

een keuze in opgesloten: gun een ander de ruimte, die je zelf niet nodig

hebt. Misschien was dat doel het snelst bereikbaar door middel van vals

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen