Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 178

166 J . P . VERHOOGT

de VU plaats. Allereerst langs lijnen van instrumentele rationalisering

hetgeen betekent dat ook aan de VU onderwijs en onderzoek object wor-

den van bijna permanente reorganisaties ter opvoering van efficiency en

rendement. Een uitloop vindt deze periode in de oprichting van het

Bezinningscentrum als een instituut dat 'gespecialiseerd' is in onderzoek

naar de relatie tussen wereldbeschouwing en wetenschapsbeoefening. In

de daaropvolgende periode van kritisch-emancipatoire rationalisering

wordt, met name door de studenten, de inhoud en betekenis van de

doelstelling van de VU zelf ter discussie gesteld. Het resulteert in een

periode van intensieve bezinning op haar christelijke identiteit waarbij

de aanvankelijke optie van 'velerlei stromen van instemming' wordt

doorgetrokken naar de huidige positie, gesymboliseerd in de griffioen,

waarbij instemming met de doelstelling één der opties wordt.

Waar de oprichting van de VU gepaard ging met een scherpe ban-

vloek over modernisering en rationalisering, is het opvallend om te zien

hoezeer vervolgens die processen zo verregaand binnen haar eigen veste

konden toeslaan. Of is die banvloek daar juist mede de oorzaak van

geweest? Heeft die namelijk niet aan de VU, gegeven ook de onzeker-

heid omtrent de nadere inhoud van de eigen "contra-identiteit", een

evenwichtige oordeelsvorming van kritiek én waardering jegens het

proces van toenemende modernisering en rationalisering dat vanuit de

Nederlandse samenleving op haar afkwam, belemmerd?

Moderniteit en post-modemiteit

De bovenaangegeven karakteristiek van de huidige samenleving in

termen van rationaliteit en moderniteit lijkt echter alweer achterhaald.

De tegenwoordige samenleving wordt immers vooral getypeerd met het

slagwoord post-moderniteit. Wat wordt met deze laatste term bedoeld en

hoe dient de verhouding tussen moderniteit en post-moderniteit te wor-

den verstaan? Bezien we daartoe het bovenomschreven moderniserings-

en rationaliseringproces nog eens nader.

Het rationaliseringsproces zoals zich dat in de geschiedenis van de

Westerse samenleving heeft ontwikkeld kan, in heel algemene zin, wor-

den opgevat als een explicitering en uitdifferentiëring van de rationaliteit

welke reeds besloten ligt in het alledaagse traditionele handelen. Deze

alledaagse rationaliteit betreft dan vooral de veelal onbewuste, intuïtieve

denkbeelden over hoe bepaalde doeleinden op de meest handzame wijze

kunnen worden bereikt. De geëxpliciteerde rationaliteit heeft dan vervol-

gens het karakter van een bewust en berekenend tegen elkaar afwegen

van handelingsdoelen, middelen en nevengevolgen. Naarmate het han-

delen zich door dergelijke rationele afwegingen laat leiden, maakt het

zich los uit de omklemming van de traditionele handelingspatronen

waarin het voordien was opgenomen. In de loop van de geschiedenis der

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen