Vinden en zoeken: het bijzondere van de Vrije Universiteit - pagina 156

144 R. VAN WOUDENBERG

n a m e sommige door Wittgenstein geïnspireerde denkers h e b b e n

betoogd dat wetenschappelijke vragen altijd vragen zijn naar de verklaring

van verschijnselen (bijv. Brümmer 1991; Burms/De Dijn 1986). Ik denk

echter dat dit maar ten dele juist is. Het is bijv. niet waar voor grote delen

van de geesteswetenschappen (bijv. delen van de geschiedenis en de

filosofie). In de natuurwetenschappen gaat het inderdaad vaak om de

verklaring van verschijnselen. Maar ook al is dit zo, dan nog volgt daar

niet uit dat slechts natuurwetenschappelijke vragen vragen naar de

verklaring van een verschijnsel. Immers, ook in het dagelijks leven

vragen we naar verklaringen (bijv. 'hoe komt het dat de ruiten nat zijn,

hoewel het niet geregend heeft?'). Gerichtheid op verklaring is daarom

ook geen exclusief kenmerk van wetenschappelijke vragen.

Het mag dus moeilijk, zo niet onmogelijk, zijn om een wetenschappe-

lijke vraag afdoende te karakteriseren. Wat echter volkomen evident is

(of beter: wat voor velen in de christelijke traditie en ook voor velen aan

de VU volkomen evident was), is dat er vragen zijn, die volstrekt legi-

tiem zijn, ja, die zelfs in alle opzichten van ultiem belang zijn, maar die

in de wetenschap niet, nooit, beantwoord kunnen worden. Het zijn zulke

vragen als: 'wat is de zin van het leven?', 'waarom bestaat er iets en niet

veeleer niets?', 'wat moeten we doen en hoe behoren we te leven', 'wat

vraagt God van ons?', 'welke morele normen hebben wij te eerbiedigen?'

De wetenschappen zoals wij die kennen, geven op deze vragen geen

antwoord. En dit is de vierde interpretatie die men kan geven aan de stelling dat de

wetenschap grenzen heeft: haar onvermogen om de genoemde existentiële vragen te

beantwoorden.'^

Nu zal lang niet iedereen deze stelling, aldus geïnterpreteerd, willen

of kunnen onderschrijven. Men kan bijvoorbeeld menen dat omdat de

wetenschap op deze vragen geen antwoord heeft, deze vragen ook niet

gesteld dienen te worden. Deze door de wetenschap onbeantwoordbare

vragen, zo zeiden de neopositivisten bijv., zijn onzinnig. Het op de weten-

schap geënte verificatie-criterium dat zij hanteerden om zinvolle vragen

te schiften van onzinnige, bleek echter allesbehalve acceptabel. Want

veel vragen die duidelijk volkomen zinvol zijn (zoals de hierboven

genoemde), werden door het criterium als niet-zinvol veroordeeld. En

dan staat men voor een dilemma: ofwel men handhaaft het criterium en

wijst de genoemde vragen als onzinnig van de hand, ofwel men wijst

het criterium af en geeft de genoemde vragen de aandacht die ze

verdienen. Dit laatste lijkt veruit de meest acceptabele opstelling.''

Inmiddels heeft zich een nieuwe denkwijze aangediend die claimt

dat de stelling dat de wetenschap begrensd is in de in deze paragraaf

aangegeven zin, onjuist is. De genoemde existentiële vragen, die men (al

was het maar om de verificationisten nog even posthuum te prikkelen)

zinvragen zou kunnen noemen, zo wordt betoogd, zullen in de loop van het

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen