Een handvol filosofen - pagina 27
Geschiedenis van de filosofiebeoefening aan de Vrije Universiteit in Amsterdam van 1880 tot 2012
J Retoriek en symboliek hij de opening van de Vrije Universiteit 23
bevonden zich de minister va n Binnenla ndse Za ken, de burgemeester en w e t h o u
ders va n de hoofdsta d, de rector va n de Universiteit va n Amsterda m, a ntirevolutio
naire ka merleden, vertegenwoordigers va n a llerlei christelijke orga nisa ties, pre
dikanten, leden va n de Vereeniging voor H o o g e r Onderwijs op Gereformeerden
Grondslag en vertegenwoordigers va n da g en weekbla den.
Souvereiniteit in eigen kring wa s de titel van Kuypers rede. Hij begon met de p r o
clamatie da t a lleen a a n G o d de hoogste en a bsolute soevereiniteit toekwa m. Geen
mens en geen sta a t mocht die soevereiniteit opeisen. Elke a a nspra a k op a bsolute
soevereiniteit o p a a rde wa s niet a lleen in strijd met de hoogste eer die a lleen G o d
toekwam, ma a r o o k met 'de deeling va n het leven in eigen kringen, elk met eigen
Souvereiniteit voor zich'.^ Hij noemde vervolgens de 'kringen' of 'gebieden' va n
het zedelijke, de wetenschap, het denken, de handel, de kunst, het huiselijk en ma a t
schappelijk leven, de na tuur en het persoonlijke, huwelijks en kerkelijk leven, die
elk 'a a n een eigen levenswet g e h o o r z a m e n ' . "
Vanwege de sa menha ng va n deze kringen wa s 'het rijke, veelzijdige, veelvormige
menschenleven' ontsta a n. Anderzijds bestond het geva a r da t een bepa a lde kring a n
dere kringen zou overheersen. Kuyper werd niet moe erop te wijzen da t dit geva a r
vooral va n de ka nt va n de sta a t dreigde en hij ga f da a rom meteen de grenzen va n de
macht va n de sta a t a a n: de sta a t behoorde de burgers te beschermen en de rechts
verhoudingen tussen de levenskringen te bepalen, z o n d e r zich te bemoeien met h u n
interne a a ngelegenheden. H e t ging hem erom met de soevereiniteit in eigen kring
de 'vrije levensbeweging voor en in elk dier kringen mogelijk te m a k e n ' . " H o e fun
damenteel de soevereiniteit in eigen kring volgens hem wa s, bleek uit zijn w o o r d e n
dat '[z]ij la g in de ordening der schepping' en da t zij een 'uit G o d zelf neergeda a ld
beginsel' wa s.^^ Da t o o k de wetenscha p soeverein in eigen kring b e h o o r d e te zijn,
betekende da t zij nooit onder sta a tsvoogdij of kerkelijke cura tele mocht komen.
D e strekking va n Kuypers rede ging verder da n het verdedigen va n een gerefor
meerde Vrije Universiteit. O p grond va n de idee van de soevereiniteit in eigen kring
gaf hij een schets va n de werkelijkheid en met na me va n een gedifferentieerde sa
menleving met een verscheidenheid va n rela ties en ma a tscha ppelijke verba nden die
h u n eigen rechten, vrijheden en vera ntwoordelijkheden ha dden. Toegespitst op de
wetenschap impliceerde zijn betoog da t niet a lleen de Vrije Universiteit, ma a r elke
universiteit soeverein in eigen kring behoorde te zijn en da t de destijds besta a nde
staatsvoogdij de vrije beoefening va n de wetenschap in de weg stond.
Kuyper presenteerde een visie die een plaats had in een bepa a lde historischsocia le
context. D e functie die zijn visie in deze context vervulde wa s niet ideologisch ge
richt op het behoud va n de besta a nde ma a tscha ppelijke orde. In zijn visie ma nifes
teerde zich een kritisch denken, een verla ngen na a r nieuwe ma a tscha ppijvormen en
het niet schuwen va n conflictsitua ties.
D e o p b o u w va n Kuypers rede wa s retorisch bloemrijke ta a l, imponerende stijl
en een a rgumenta tie die bedoeld wa s o m een boodscha p over te brengen. O m d a t de
in zijn rede verva tte missie verder reikte da n a lleen een verdediging va n de nieuwe
universiteit, kreeg de titel een na ga lm die tot va nda a g w o r d t gehoord.
20 Kuyper, Souvereiniteit m eigen krmg, p. n .
21 Kuyper, Souvereiniteit m eigen kring, p. 11.
22 Kuyper, Souvereiniteit in eigen kring, p. !}.
23 Kuyper, Souvereiniteit m eigen kring, pp. 14, 17.
Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt
voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen,
vragen, informatie: contact.
Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing.
Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this
database. Terms of use.
Bekijk de hele uitgave van dinsdag 1 januari 2013
Publicaties VU-geschiedenis | 548 Pagina's
![Een handvol filosofen - pagina 27](https://geheugenvandevu.digibron.nl/images/generated/publicaties-vu-geschiedenis/een-handvol-filosofen/2013/01/01/1-thumbnail.jpg)
Bekijk de hele uitgave van dinsdag 1 januari 2013
Publicaties VU-geschiedenis | 548 Pagina's