Een handvol filosofen - pagina 27

J Retoriek en symboliek hij de opening van de Vrije Universiteit 23

bevonden zich de minister va n Binnenla ndse Za ken, de burgemeester en w e t h o u ­

ders va n de hoofdsta d, de rector va n de Universiteit va n Amsterda m, a ntirevolutio­

naire ka merleden, vertegenwoordigers va n a llerlei christelijke orga nisa ties, pre­

dikanten, leden va n de Vereeniging voor H o o g e r Onderwijs op Gereformeerden

Grondslag en vertegenwoordigers va n da g­ en weekbla den.

Souvereiniteit in eigen kring wa s de titel van Kuypers rede. Hij begon met de p r o ­

clamatie da t a lleen a a n G o d de hoogste en a bsolute soevereiniteit toekwa m. Geen

mens en geen sta a t mocht die soevereiniteit opeisen. Elke a a nspra a k op a bsolute

soevereiniteit o p a a rde wa s niet a lleen in strijd met de hoogste eer die a lleen G o d

toekwam, ma a r o o k met 'de deeling va n het leven in eigen kringen, elk met eigen

Souvereiniteit voor zich'.^ Hij noemde vervolgens de 'kringen' of 'gebieden' va n

het zedelijke, de wetenschap, het denken, de handel, de kunst, het huiselijk en ma a t­

schappelijk leven, de na tuur en het persoonlijke, huwelijks­ en kerkelijk leven, die

elk 'a a n een eigen levenswet g e h o o r z a m e n ' . "

Vanwege de sa menha ng va n deze kringen wa s 'het rijke, veelzijdige, veelvormige

menschenleven' ontsta a n. Anderzijds bestond het geva a r da t een bepa a lde kring a n­

dere kringen zou overheersen. Kuyper werd niet moe erop te wijzen da t dit geva a r

vooral va n de ka nt va n de sta a t dreigde en hij ga f da a rom meteen de grenzen va n de

macht va n de sta a t a a n: de sta a t behoorde de burgers te beschermen en de rechts­

verhoudingen tussen de levenskringen te bepalen, z o n d e r zich te bemoeien met h u n

interne a a ngelegenheden. H e t ging hem erom met de soevereiniteit in eigen kring

de 'vrije levensbeweging voor en in elk dier kringen mogelijk te m a k e n ' . " H o e fun­

damenteel de soevereiniteit in eigen kring volgens hem wa s, bleek uit zijn w o o r d e n

dat '[z]ij la g in de ordening der schepping' en da t zij een 'uit G o d zelf neergeda a ld

beginsel' wa s.^^ Da t o o k de wetenscha p soeverein in eigen kring b e h o o r d e te zijn,

betekende da t zij nooit onder sta a tsvoogdij of kerkelijke cura tele mocht komen.

D e strekking va n Kuypers rede ging verder da n het verdedigen va n een gerefor­

meerde Vrije Universiteit. O p grond va n de idee van de soevereiniteit in eigen kring

gaf hij een schets va n de werkelijkheid en met na me va n een gedifferentieerde sa ­

menleving met een verscheidenheid va n rela ties en ma a tscha ppelijke verba nden die

h u n eigen rechten, vrijheden en vera ntwoordelijkheden ha dden. Toegespitst op de

wetenschap impliceerde zijn betoog da t niet a lleen de Vrije Universiteit, ma a r elke

universiteit soeverein in eigen kring behoorde te zijn en da t de destijds besta a nde

staatsvoogdij de vrije beoefening va n de wetenschap in de weg stond.

Kuyper presenteerde een visie die een plaats had in een bepa a lde historisch­socia le

context. D e functie die zijn visie in deze context vervulde wa s niet ideologisch ge­

richt op het behoud va n de besta a nde ma a tscha ppelijke orde. In zijn visie ma nifes­

teerde zich een kritisch denken, een verla ngen na a r nieuwe ma a tscha ppijvormen en

het niet schuwen va n conflictsitua ties.

D e o p b o u w va n Kuypers rede wa s retorisch ­ bloemrijke ta a l, imponerende stijl

en een a rgumenta tie die bedoeld wa s o m een boodscha p over te brengen. O m d a t de

in zijn rede verva tte missie verder reikte da n a lleen een verdediging va n de nieuwe

universiteit, kreeg de titel een na ga lm die tot va nda a g w o r d t gehoord.

20 Kuyper, Souvereiniteit m eigen krmg, p. n .

21 Kuyper, Souvereiniteit m eigen kring, p. 11.

22 Kuyper, Souvereiniteit in eigen kring, p. !}.

23 Kuyper, Souvereiniteit m eigen kring, pp. 14, 17.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen