Een handvol filosofen - pagina 173

9 Schoolvorming en afscheid 169

Het was onder zijn collega's bekend dat de vrijgezel Smit een eenzaam mens was.

Na elke academische vakantie was hij blij weer naar de universiteit te kunnen gaan

om mensen te spreken. Hoewel een enigszins steile man, stond hij altijd open voor

gesprekken met studenten, assistenten en collega's. Hij nam er royaal tijd voor. Zijn

snelle pas deed vermoeden dat hij altijd haast had. Het tegendeel was het geval, maar

als hij haast had dan was het om niet te laat te komen voor een afspraak - hij hield

van gesprekken die hem uitdaagden en afspraken die zijn agenda vulden.

9 Schoolvorming en afscheid

Met de benoeming van Zuidema en Smit werd de calvinistische wijsbegeerte van

Vollenhoven en Dooyeweerd geconsolideerd. In het begin van de jaren zestig na-

derden de grondleggers van deze filosofie echter hun emeritaat. Zij waren bijna

veertig jaar hoogleraar geweest.

Op eenenzeventigjarige leeftijd nam Dooyeweerd in 1965 afscheid met een rede

over Het oecumenisch-reformatorisch grondmotief. Na een verhandeling over zijn

transcendentale kritiek van het filosofisch denken en de aan alle denken ten grond-

slag liggende grondmotieven, nam hij afstand van de term 'wijsbegeerte der wets-

idee'. Deze term stamde uit de eerste periode van zijn filosofisch denken, waarin

de transcendentale kritiek nog niet tot ontwikkeling was gekomen. Hij noemde de

transcendentale kritiek de Prolegomena van zijn filosofie, omdat vanuit dit kritisch

onderzoek de ontwikkeling van zijn filosofie in haar verschillende onderdelen pas

kon worden begrepen.""

Sinds de jaren dertig was rond Dooyeweerds filosofie schoolvorming ontstaan,

zowel in Nederland als in het buitenland, met name in de Verenigde Staten, Canada,

Zuid-Afrika, Zuid-Korea en Australië. In Nederland was zijn invloed niet beperkt

gebleven tot de Vereniging voor Calvinistische Wijsbegeerte. Door middel van zijn

colleges encyclopedie der rechtswetenschap en rechtsfilosofie in de Faculteit der

Rechtsgeleerdheid had hij een geheel eigen bijdrage geleverd aan de juridische vor-

ming van de studenten. Zij hadden in meerdere of mindere mate de invloed van zijn

wijsgerige systematiek ondergaan. Bovendien bleek uit verscheidene proefschriften,

niet alleen filosofische, in andere faculteiten dat Dooyeweerds filosofie grondig was

bestudeerd.

AI had hij leerlingen gekregen die op verschillende vakgebieden doceerden aan

universiteiten en colleges in de Verenigde Staten, Canada en andere landen, ook in

die landen was kritiek hem niet bespaard gebleven. Zijn reis van vijf maanden door

Noord-Amerika in 1958 was echter glorieus verlopen. Hij had er tientallen lezingen

gegeven, maar de inspanningen waren te groot geweest. Een jaar later werd hij ge-

troffen door een hartaanval, waardoor hij een jaar rust moest houden. Voor zover

hij ertoe in staat was, bleef hij na zijn emeritaat actief, schreef artikelen en onder-

hield tot zijn dood in 1977 een uitgebreide correspondentie met vrienden, promo-

vendi en vakgenoten.""

HO Dooyeweerd, 'Het oecumenisch-reformatorisch grondmotief', p. 14.

I I I Dooyeweerd trad op als promotor van F.T. Lindeboom, De ontwikkeling van het strafrecht in Sovjet-

Rusland 1917-1937 (1937), J.P.A. Mekkes, Proeve eener beschouwing van de humanistische rechtsstaatstheorieën

(1940), S. Gerbrandy, Industrieele eigendom en subjectief recht (1946), J.P. Winsemius, De historische ontwikke-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen