Een handvol filosofen - pagina 104

100 II Nieuwe filosofische uitdagingen (1^18-1940)

antinomieën in de christelijke levens- en wereldbeschouwing.'''

In zijn analyse van het humanistisch wetenschapsideaal was Dooyeweerd antino-

mieën op het spoor gekomen, wanneer men mathematische en natuurwetenschappe-

lijke methoden gebruikte in de biologie, geschiedenis, sociologie, rechten, ethiek en

godsdienst, dus op terreinen die van andere aard waren dan het mathematische en fy-

sische. In het kader van zijn eigen filosofie kon een antinomie tot uitdrukking komen

in een tegenstrijdigheid tussen wetskringen, indien men een wetskring probeerde te

herleiden tot een andere. Waar het bij hem op aankwam, was de erkenning van de cal-

vinistische wetsidee die was geworteld in de 'opvatting der goddelijke souvereiniteit

... over alle sferen in geheel de schepping. De opvatting van de wet op ieder terrein

als grens van alle menschelijk denken en willen, de absolute onderworpenheid van

alle creatuur aan de door God gestelde ordinantiën en de souvereine verhevenheid

Gods boven deze wetten. (...) Met deze grondgedachte der wet hangt ten nauwste

samen het universele leerstuk der souvereiniteit in eigen kring, dat de onderlinge ver-

houding aanwijst tusschen de wetskringen, die in de wetsidee tot een organischen sa-

menhang verbonden zijn'."

De humanistische wetsidee van het persoonlijkheidsideaal van de soevereine mens

was volgens Dooyeweerd dan ook in strijd met de calvinistische wetsidee van de

goddelijke soevereiniteit. Het humanistisch postulaat van de 'souvereiniteit van het

denken' was in strijd met de modaliteiten van die wetsidee, die in wetskringen tot

uitdrukking kwamen en waarvan de logische wetskring de grenzen van het menselijk

denken aangaf.''

Geboren op 7 oktober 1894 in de Amsterdamse Van Eeghenstraat 4, groeide H e r -

man D o o y e w e e r d o p in de wijk tussen het Concertgebouw en het Vondelpark.'^

Hij was één van de drie kinderen die geboren werden uit het tweede huwelijk van

zijn vader. D e drie halfzusjes uit zijn vaders eerste huwelijk, die nog klein waren

toen h u n moeder stierf, hadden een tweede moeder gekregen die met veel liefde lei-

ding gaf aan een harmonieus en gelukkig gezinsleven. Zijn vader, boekhouder bij

de belastingdienst en belezen in de geschiedenis en hteratuur, zette zijn stempel op

de culturele vorming van zijn kinderen. H e t lag voor de hand dat een intellectueel

begaafde jongen als H e r m a n , opgegroeid in een gereformeerd milieu, leerling werd

van het Gereformeerd G y m n a s i u m aan de Keizersgracht. Als zeventienjarige slaag-

de hij in 1912 voor het alfa-examen. Rector Woltjer en andere docenten hadden al

iets bijgedragen aan zijn ontwakende belangstelling voor de wetenschap en de filo-

sofie, en de weg gewezen naar de Vrije Universiteit. T o c h had hij nog enige tijd ge-

aarzeld: hij dacht aan het conservatorium, gezien zijn muzikale aanleg en vooral zijn

liefde voor de piano. Tenslotte koos hij ervoor om rechten te gaan studeren, omdat

hij daar voor zijn toekomst meer brood in zag.

D o o y e w e e r d ontpopte zich als een levenslustige student die opging in het studen-

tenleven, die een hekel had aan conventioneel gedrag en die zich tegelijkertijd met

volle overgave aan zijn studie wijdde. Daarnaast vond hij tijd voor literatuur, filoso-

fie, muziekgeschiedenis en pianospel. Hij schreef artikelen over Frederik van Eeden

('niet alleen ziener-dichter is hij, maar o o k denker') en Richard Wagner ('deze zie-

94 Dooyeweerd, De heteekems der wetsidee, pp. 60-61.

95 Dooyeweerd, De heteekems der wetsidee, pp. 63-64.

96 Dooyeweerd, De heteekems der wetsidee, p. 64.

^j Biografische gegevens in deze paragraaf zijn onder andere ontleend aan Verburg, Herman Dooyeweerd.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen