Een handvol filosofen - pagina 117

7 Verdere ontwikkeling van hun denken 113

cultuurvorming die met behulp van de monopolistische overheidsmacht wordt gere-

aliseerd, en gekwaüficeerd door de juridische wetskring van recht en publieke recht-

vaardigheid. Zoals gezegd bestonden destijds onder toonaangevende juristen ver-

schillen van mening over de aard van de staatsstructuur. Volgens Dooyeweerd waren

zij het zicht kwijt op de normatieve structuur van de staat als een instelling van recht

en publieke rechtvaardigheid, die een 'evenwichtige harmoniseering in den zin der

vergeldende afweging eischt van alle belangen'.'''' Uit dit citaat blijkt de samenhang

tussen de wetskringen. De juridische kwalificatie van de staat als een instelhng van

recht krijgt een verdiepende dimensie door middel van een retrocipatie naar de esthe-

tische wetskring: een 'evenwichtige harmonisering ... van alle belangen'. Het opko-

men voor alle belangen betekent dat de juridische kwalificatie van de staat als rechts-

instituut niet restrictief wordt opgevat, maar een verrijking krijgt door middel van

een anticipatie naar de ethische wetskring van de liefde: de overheid behoort de vele

belangen van de burgers te behartigen 'in den zin der vergeldende afweging'.

De wijsbegeerte der wetsidee was een monumentaal werk en D o o y e w e e r d werd een

boegbeeld van het Nederlandse neocalvinisme. N a a r buiten toe was Vollenhoven

loyaal jegens D o o y e w e e r d en zijn werk, al liet hij in besloten kring merken dat hij

de publicatie van De wijsbegeerte der wetsidee prematuur vond.'-t^ Volgens hem was

een meer diepgaande studie van de geschiedenis van de filosofie nodig, voordat men

z o ' n werk kon publiceren. Maar D o o y e w e e r d werkte anders: hij was eraan toe o m

dat werk te publiceren en hij was van mening dat velen erop zaten te wachten. Zijn

gedachten waren voldoende gerijpt en in drie delen had hij een nagenoeg afgeronde

systematische filosofie uitgewerkt. Hij kende Vollenhoven goed genoeg o m te w e -

ten dat het d o o r hem gewenste historisch-filosofisch onderzoek zoveel tijd in beslag

zou nemen, dat het pas op lange termijn tot publicaties zou leiden.

D o o y e w e e r d k o n na een bepaalde fase van zijn o n d e r z o e k met een publicatie

k o m e n en daar bleef het dan voorlopig bij. Vollenhoven zou na een publicatie al

spoedig zijn eigen uitspraken, termen en argumenten ter discussie stellen - hij was

er v o o r t d u r e n d mee bezig.''" O o k D o o y e w e e r d bleef zijn o n d e r z o e k voorzetten

en k w a m soms met correcties o p zijn werk, maar wanneer hij in een discussie een

kritische vraag kreeg dan was zijn a n t w o o r d niet zelden: ' U hebt mij toch niet he-

lemaal goed begrepen' of ' U w vraag is niet juist gesteld'. Vervolgens verwees hij

naar een van zijn publicaties en legde n o g eens uit h o e hij daar het een en ander had

behandeld.'"''' Wanneer Vollenhoven met een kritische vraag werd geconfronteerd,

was zijn reactie vaak: 'Zegt u dat n o g eens'. 'Ja, daar moet ik n o g verder over na-

denken'.

In 1934 waren Dirk en Mien Vollenhoven met hun vijf kinderen verhuisd naar de

Koninginneweg 56. Drie jaar later kwamen H e r m a n en Tine D o o y e w e e r d , die zes

kinderen hadden, bij hen in de buurt w o n e n aan de Oranje Nassaulaan 13. H u n ge-

zin zou nog met drie kinderen w o r d e n uitgebreid. O p zondag trokken de gezinnen

vaak samen op. Zocht D o o y e w e e r d vaak ontspanning achter de piano, Vollenhoven

141 Dooyeweerd, De wijsbegeerte der wetsidee, deel lU,p 401.

142 Zie (Vollenhovens schoonzoon) H. Nijenhuis, Toespraak hij de presentatie van het boek 'Vollenhovens

Schematische kaarten' aan de Vereniging voor Reformatorische ^Wijsbegeerte, 8 januari 2000, p. 3 (niet gepubli-

ceerd manuscript), in archief Woldring, doos IV, map 59a

143 Aldus T^i]enhuis, Toespraak bij de presentatie, p 3.

144 Zie Verburg, Herman Dooyeweerd, p 264.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen