Een handvol filosofen - pagina 16

12 Inleiding

om de mens in relaties, groepen en organisaties - ook in tradities - in het grotere ver-

band van samenleving en cultuur. In die situaties gaat het om de mens met tijdsbe-

wustzijn, ook met herinneringen en verwachtingen, teleurstellingen en verlangens.^

Sinds de stichting van de Vrije Universiteit als een calvinistische universiteit waren

er docenten - ook fïlosofiedocenten - die zich persoonlijk met de universiteit kon-

den identificeren en die er zich konden ontplooien, successen behaalden en zelfbe-

vestiging kregen. Zij konden hun reputatie aan de universiteit ontlenen. Onder de

fïlosofiedocenten en hun collega's in diverse faculteiten waren echter ook anderen,

die de gang van zaken aan de universiteit - vroeg of laat - als een beproeving onder-

gingen, in hun werk geïsoleerd raakten en in relaties beschadigd werden. Weer an-

deren kregen vanwege hun eigen interpretaties van de gang van zaken gewetenspro-

blemen en zagen zich genoodzaakt de universiteit te verlaten, dan wel tegen de gang

van zaken te opponeren. Nog weer anderen legden zich zwijgend bij de gang van

zaken neer. Sinds het eind van de jaren zestig van de twintigste eeuw verloor de Vrije

Universiteit geleidelijk haar calvinistisch karaker en gaf de structuur van de univer-

siteit meer ruimte aan hen die er vroeger geen plaats konden krijgen. Sindsdien kun-

nen alle stafleden vanuit hun eigen motivatie meewerken aan een hoofdzakelijk se-

cuHer geworden universiteit, die voor het overige ruimte biedt voor religieuze en

levensbeschouwelijke diversiteit. Met het ruimte bieden voor deze diversiteit wil het

college van bestuur sinds 2007 de universiteit profileren.

Zoals gezegd gaat dit boek over de filosofiebeoefening aan de Vrije Universiteit. De

vraag die in dit boek centraal staat, luidt als volgt: wie waren de docenten die in de

afgelopen honderddertig jaar aan de Vrije Universiteit filosofische vakken gaven, op

welke wijze gaven zij uitwerking aan bepaalde filosofische ideeën en theorieën, en op

welke wijze hebhen zij het gebeuren in de faculteiten en de universiteit meebepaald,

ondergaan en meebeleefde

In 2014 bestaat de Faculteit der Wijsbegeerte als voortzetting van de Centrale In-

terfaculteit vijftig jaar. Ter gelegenheid van dit tiende lustrum verschijnt dit boek dat

als volgt is opgebouwd.

Hoofdstuk I beslaat de periode van 1880 tot en met de eerste wereldoorlog. Het

bevat een beschrijving van de stichting van de Vrije Universiteit met bijzondere aan-

dacht voor de belangrijkste initiatiefnemer, de bierbrouwer W. Hovy. Wanneer ver-

volgens de eerste hoogleraren met een leeropdracht in de filosofische vakken de re-

vue passeren, komen conflicten over de 'gereformeerde beginselen' ter sprake. Dat

deze conflicten, die in 1896 uitliepen op het ontslag van prof.mr. A.F. de Savornin

Lohman, ruime aandacht krijgen, is noodzakelijk om duidelijk te maken hoezeer de

gereformeerde beginselen destijds van belang werden geacht voor het onderwijs en

onderzoek aan de Vrije Universiteit. Ook zouden deze beginselen een rol spelen in

de ontwikkeling van een calvinistische filosofie aan deze universiteit in de volgende

decennia.

Hoofdstuk II, dat gaat over de periode tussen de twee wereldoorlogen, handelt

2 De combinatie van geschiedschrijving en geschiedbeleving heb ik ontleend aan het werk van de cultuursocio-

loog prof.dr. P.J. Bouman. Hij was mijn leermeester tijdens mijn sociologiestudie in Groningen. Aan zijn boek

Een handvol mensen (1969) heb ik de titel van dit boek ontleend.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen