Een handvol filosofen - pagina 138

134 ^^^ Filosofische twisten in oorlogstijd (1940-1^4^)

D o o y e w e e r d en Vollenhoven gaven er duidelijk blijk van dat zij hun vriend kenden:

'Wij willen volstrekt niet beweren, dat Prof. Schilder's reacties steeds waren goed te

keuren, ofschoon hierbij ongetwijfeld o o k rekening dient te w o r d e n gehouden met

den aanleg van zijn "geladen" persoonlijkheid, die ook op wellicht minder centrale

p u n t e n van geen toegeven wil weten, wanneer naar zijn oordeel daardoor de centra-

le kwestie zou w o r d e n vertroebeld'.'"

Verder kwam hun verdediging van Schilder in hoofdzaak neer op een principiële be-

strijding van de handelwijze van de synode. Zij bestreden de noodzaak om de leerge-

schillen te behandelen in de oorlogsjaren. Vervolgens werd op kerkhistorische en

kerkrechtelijke gronden de schorsing van Schilder als onhoudbaar bekritiseerd. Ten-

slotte werden de argumenten die de synode had gebruikt om de schorsing te recht-

vaardigen één voor één weerlegd. Hun conclusie was ondubbelzinnig 'dat de schor-

sing van Prof. Schilder over de geheele linie in strijd moet worden geacht met de

grondslagen onzer kerken-orde en zoo spoedig mogelijk dient te worden opgehe-

ven'.'"

Er kwamen meer bezwaarschriften en verzoeken tot opheffing van Schilders

schorsing bij de synode binnen, maar ook waren er brieven van kerken en predikan-

ten die de synode aanmoedigden om op korte termijn een eind te maken aan de on-

rust die Schilder in de kerken had teweeggebracht. Een publieke bestrijding van het

bezwaarschrift van Dooyeweerd en Vollenhoven kwam van P.D. Kuiper, gerefor-

meerd predikant in Sassenheim. Hij verdedigde het optreden van de synode, bekriti-

seerde de eenzijdige bestrijding ervan en riep Dooyeweerd en Vollenhoven op om

Schilder aan te spreken: hij die altijd trachtte te bewijzen dat 'hij zelf tot in de aller-

kleinste finesses gelijk heeft (...) wendt Uw invloed aan ten goede. Weet hem niet al-

leen te verdedigen, maar ook te bestraffen'.*'

Al had Schilder een groep trouwe sympathisanten achter zich, er waren ook velen

die hem zijn scherpe en provocerende polemieken in De Reformatie nog altijd kwa-

lijk namen, zijn dweperij en eindeloos opkomen voor eigen gelijk verafschuwden en

hem volkomen beu waren. Zou zich nog een novum kunnen voordoen? Ja, schreef

Vollenhoven aan Schilder: 'Dit novum moet, voorzover 'k thans zie, van jou komen'.

Hij voegde er de waarschuwing aan toe om een gematigde toon aan te slaan. Zelfs

voor zijn medestanders waren Schilders artikelen vaak 'een teleurstelling, althans in

den toon'. Vollenhoven gaf hem de raad om aan de synode te schrijven 'in dezen

geest: "Broeders, ik wil niets liever dan praten, om straks weer deel te nemen aan de

uitvoering van de gemeenschappelijke taak."' Zoals alleen een goede vriend kan

schrijven, voegde Vollenhoven er nog aan toe 'dat ook onder je trouwste vrienden

sommigen gaan vreezen, dat jij door het vele leed verbitterd, in den strik van den

hoogmoed dreigt te vallen (...) Breek daarom de verstarring in je houding'." Schilder

antwoordde dat hij geen brief meer aan de synode kon schrijven met de strekking die

Vollenhoven hem had aangeraden. 'Ik KAN niet zeggen: ik wil niets liever dan praten,

30 Dooyeweerd en Vollenhoven, Aan de Generale Synode, p. 12.

31 Dooyeweerd en Vollenhoven, Aan de Generale Synode, p. 16. In de in 1944 verschenen brochure van Dam

e.a., Rondom '190;', schreef Vollenhoven in het 'Woord vooraf' (p. 4) dat hij 'hoewel beslist vóór de reformato-

rische strooming kiezend, toch hun die tegen dit streven min of meer afwijzend staan, vrijmoedig de vraag [kan]

stellen, of datgene wat ons verbindt niet van meer waardij is dan wat ons dreigt te verdeelen'. Even eerder (p. 5)

riep hij zijn medestanders op om geen 'overijlde stappen' te doen.

32 Kuiper, Open brief, p. 7.

33 Brief (15 juli 1944) van Vollenhoven aan Schilder, in De Vries, Eender en anders.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen