Een handvol filosofen - pagina 144

140 7V Consolidatie en kritiek (1^4^-1964)

lende filosofische richtingen. In verband met deze uitgangspunten sprak Dooye-

weerd over religieuze grondmotieven die de ontwikkeling van het westers denken

beheersen en die het ik van de menselijke existentie in zijn zelfreflectie activeren. Hij

was tot de ontdekking van die grondmotieven gekomen vanuit het grondmotief van

de goddelijke Woordopenbaring die de richting van zijn eigen filosofie bepaalde:

schepping, zondeval en verlossing door Jezus Christus in de gemeenschap van de

Heilige Geest. Met de aanvaarding van dit grondmotief van zijn filosofie, erkende hij

dat anderen een andere keus konden maken.

Hoe die keus ook zou uitvallen, eenmaal bij die laatste vraag aangekomen konden

filosofen en andere wetenschappers volgens Dooyeweerd op voet van gelijkheid met

elkaar communiceren. Dan wisten zij waar zij in een filosofisch gesprek stonden en

wat zij aan elkaar hadden. Dan zouden belangrijke barrières voor de communicatie

zijn weggewerkt: het dogma van de autonomie van het denken, logicistische benade-

ringen en andere -ismen.

Met zijn transcendentaal onderzoek dacht D o o y e w e e r d te hebben aangetoond dat

elke filosoof wel moest erkennen dat aan zijn theoretisch denken voortheoretische

keuzen ten grondslag lagen. D a n zou hij bevrijd zijn van het verwijt dat hij met

zijn religieuze stellingname geen volwaardige filosofische gesprekpartner k o n zijn.^

H o e w e l dat verwijt bij verscheidene critici bleef bestaan, nam de erkenning van zijn

werk toe. Reeds in de jaren vijftig verschenen enkele dissertaties die aan zijn filoso-

fie waren gewijd.*

3 Discussie D o o y e w e e r d - V a n Peursen

N a de publicatie van Dooyeweerds A New Critique of Theoretical Thought, schreef

de Groningse filosoof prof.dr. C A . van Peursen er in 1959 een recensie van. Van

Peursen, die een jaar later in Leiden en vier jaar later ook aan de Vrije Universiteit

hoogleraar zou worden, voelde zich in bepaalde opzichten met D o o y e w e e r d s calvi-

nistische wijsbegeerte verwant - hij was een geloofsgenoot, lid van de Gereformeer-

de Kerk, maar geen aanhanger van die wijsbegeerte. Als student was hij in de oorlog,

na de sluiting van de universiteit in Leiden, uitgeweken naar de Vrije Universiteit

en had daar zijn rechtenstudie afgemaakt. Hij had het w e r k van D o o y e w e e r d bestu-

deerd, tentamens bij hem gedaan en ter voorbereiding daarvan een van zijn p r o m o -

vendi, m e v r o u w dr. F.T. Diemer-Lindeboom, als repetitor gehad. D e filosofie van

D o o y e w e e r d had indruk o p hem gemaakt en had hem na de oorlog niet losgelaten.

Hij had er wel eens aan gedacht o m met D o o y e w e e r d een discussie aan te gaan, maar

zijn respect voor de vijfentwintig jaar oudere D o o y e w e e r d maakte hem enigszins

terughoudend. D e gelegenheid deed zich echter voor na de publicatie van D o o y e -

weerds A New Critique. O p uitnodiging van de redactie van het Nederlands Theo-

7 Dooyeweerd, A New Critique, vol. I, pp. 41-68.

8 Proefschriften over Dooyeweerds filosofie; P.A J.M. Steenkamp, De gedachte der bedrijfsorganisatie m pro-

testants-christelijke krmg (1951), M F J . Marlet, Grundlinien der Kalvinisttschen 'Philosophic der Gesetzidee'

als chnsthcher Transcendentalphilosophie (1953) en O.J.L Albers, Het natuurrecht volgens de wijsbegeerte der

wetsidee (1955) Er zouden later in Nederland en in andere landen enkele tientallen proefschriften over Dooye-

weerd verschijnen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen