Omstreden normalisering - pagina 304
Hoe de Vrije Univseriteit veranderde in de lange jaren zeventig
klassieke taalwetenschappen, en ook op gangbare benaderingen binnen
wijsbegeerte en theologie. De tegenstelling burgerlijke wetenschap ver-
sus marxisme stond centraal, er werd een 'klassenstrijd in de theorie' ge-
voerd. Studenten voelden zich hierbij gesterkt door het historische feit
dat marxistische ideeën institutioneel gezag uitoefenden: intellectuelen
spraken niet namens zichzelf, maar namens de (geïdealiseerde) arbei-
dersklasse en de daarmee verbonden groepen. Het marxisme was een
(of beter nog: 'de') gezaghebbende reactie op het falen van kapitalisti-
sche samenlevingen en op de tekortkomingen van de reformistische ar-
beidersbeweging. De morele ernst van Karl Marx sprak aan: de wil om
de zaken ten goede te keren. De morele ernst paste goed bij de serieuze
habitus van de radicale studentenbeweging aan de VU: ideologisch ge-
dreven, grondig en gedisciplineerd. Ze had, zo riepen vriend en vijand,
calvinistisch trekjes.
De totalitaire verleiding is binnen de radicale studentenbeweging aan
de Nederlandse universiteiten en zeker ook aan de VU, anders dan in
West-Duitsland, nooit een serieuze optie geweest. Hoe komt het dat
deze totalitaire verleiding aan de Nederlandse studentenbeweging
voorbij is gegaan? Jolande Withuis - enige jaren docente Vrouwenstu-
dies aan de VU - ziet als kern van de totalitaire verleiding het samen-
gaan van een vrijwillig lidmaatschap met een verregaand verlies van
vrijheid; het verlangen zichzelf (en de wereld) te onderwerpen aan een
hoger doel. Journalist Hans Schoots, naar eigen zeggen korte tijd ge-
vallen voor de verleiding van een totalitair systeem, verwoordt het als
volgt: 'Een leven aan de zijde van het proletariaat eiste offers, maar
bracht ook opwinding en avontuur.' Alles voor het goede doel. Dit
verlangen verklaart iets van wat Withuis noemt 'die intrigerende com-
munistische combinatie van strijdbaarheid plus slaafsheid', je eigen
verantwoordelijkheid inleveren, in plaats van persoonlijke moed to-
nen.'*"
De volgende factoren indiceren waarom de Nederlandse studenten-
beweging niet in een geweldsspiraal verzeild is geraakt. Ten eerste: de
Nederlandse samenleving was meer tolerant dan repressief, aldus de
Vo//csA:rflnt-journalist en oud-SVB'er Paul Brill met een aardige variant
op Marcuse's repressieve tolerantie.'*' 'Verend opvangen', de formule-
ring van premier Piet de Jong, was illustratief voor de Nederlandse po-
litieke cultuur, zelfs in tijden van regimeverandering. Een tweede factor
was dat de meeste studentenactivisten in het levendige, pluriforme, to-
lerante Amsterdam woonden; ze waren verbonden met en actiefin het
302
Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt
voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen,
vragen, informatie: contact.
Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing.
Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this
database. Terms of use.
Bekijk de hele uitgave van dinsdag 1 januari 2013
Publicaties VU-geschiedenis | 388 Pagina's
![Omstreden normalisering - pagina 304](https://geheugenvandevu.digibron.nl/images/generated/publicaties-vu-geschiedenis/omstreden-normalisering/2013/01/01/1-thumbnail.jpg)
Bekijk de hele uitgave van dinsdag 1 januari 2013
Publicaties VU-geschiedenis | 388 Pagina's