Een handvol filosofen - pagina 125

9 Terugblik 121

natuurfilosofie. Evenals Pos was Buytendijk afgeknapt op het gereformeerde milieu

dat hij bekrompen en het gereformeerde denken dat hij geborneerd vond. Hij was

blij met zijn benoeming tot hoogleraar fysiologie in Groningen.

Voor Pos lag de zin van zijn onderzoek en onderwijs in een strenge wetenschaps-

beoefening. Daarin werd hij geïnspireerd door zijn vrije intellectuele geest en door

de filosofische scholing die hij van Rickert en Husserl had ontvangen. Die strenge

wetenschapsbeoefening en de vrije ontplooiing van het intellect wilde hij aan zijn

studenten overdragen. Buytendijk zag de zin van zijn werk in de deemoed die ken-

merkend behoorde te zijn voor wetenschappers om zich niet te hechten aan aardse

eer en roem, maar om zich open te stellen voor God, de medemens en de wereld.

De later benoemde filosofiehoogleraren, Vollenhoven en Dooyeweerd, werden

bezield door de calvinistische levens- en wereldbeschouwing die zij een filosofische

uitwerking wilden geven. Met hun calvinistische wijsbegeerte wilden zij de gerefor-

meerde beginselen, die in de formulering van de grondslag van de Vrije Universiteit

werden genoemd, een breed opgezette en filosofisch beargumenteerde fundering

geven. Het ging hen echter niet slechts om de grondslag van de universiteit. De zin

van hun werk lag veeleer in hun streven om een calvinistische wijsbegeerte te ont-

wikkelen, die relevant zou zijn voor het onderzoek en onderwijs op verschillende

terreinen van wetenschap. In die verschillende terreinen van wetenschap kwam de

zin-verscheidenheid van de werkelijkheid tot uitdrukking. De werkelijkheid als ge-

schapen werkelijkheid verwees naar haar zin-samenhang en naar God als schepper

en zin-oorsprong. Vervolgens kwam de zin van hun werk tot uitdrukking in hun

visie op de universiteit als instelling van onderzoek en onderwijs, opdat het zin-ka-

rakter van de werkelijkheid in het onderzoek zou doorklinken en in het onderwijs

aan studenten richting zou geven in hun studie en later in het uitoefenen van een be-

roep. Op deze manier wilden zij een bijdrage leveren aan de idee van de Vrije Uni-

versiteit als een calvinistische universiteit.

Ook al leverden Vollenhoven en Dooyeweerd originele publicaties, hun calvinis-

tische wijsbegeerte zou door velen van hun collega's met reserve worden bejegend.

Juist naar aanleiding van hun filosofische uitwerking van de gereformeerde begin-

selen kregen zij kritiek van en zelfs conflicten met verscheidene collega's. Dooye-

weerd kreeg kritiek van de jurist Gerbrandy en beiden kwamen in conflict met

Hepp en andere hoogleraren van de theologische faculteit. Kritiek en conflicten die

enerzijds aantoonden dat men destijds aan de Vrije Universiteit niet om de calvinis-

tische wijsbegeerte heen kon, en anderzijds dat deze wijsbegeerte een onderdeel was

van de toenmalige geborneerde gereformeerde wereld.

In de eerste fase van de geschiedenis van de filosofie aan de Vrije Universiteit hadden

de hoogleraren die filosofie doceerden. Hoedemaker, Woltjer, Geesink en Bavinck,

een diep gewortelde calvinistische levens- en wereldbeschouwing. Deze calvinisti-

sche overtuiging gaf richting aan hun denken, onderzoek en onderwijs. Ondanks

onderlinge verschillen, was deze overtuiging in hun werk herkenbaar geweest. Ge-

zien hun verschillende theologische en filosofische opvattingen en hun confrontatie

met verschillende maatschappelijke en politieke problemen, toonden hun werken

echter verschillende denkstijlen.

Ook Vollenhoven en Dooyeweerd, diep geworteld in de calvinistische levens-

en wereldbeschouwing, toonden in hun werken een geheel eigen filosofische en

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen