Een handvol filosofen - pagina 112

io8 / / Nieuwefilosofischeuitdagingen (1^18-1940)

zijn vrouw om een half jaar zijn colleges encyclopedie te volgen - de studenten

mochten niet weten dat zij zijn echtgenote was. Zij, spontaan en onconventioneel,

kwam gemakkelijk met de studenten in gesprek en ving op wat zij van zijn colleges

vonden. Hij deed er zijn voordeel mee."'

Dooyeweerd, betrekkelijk klein van gestalte, had met zijn kaarsrechte houding

iets statigs. Hij stond bekend om zijn uiterst verzorgde kleding, hoofse omgangs-

vormen en beschaafde manier van spreken. Hoewel ongekunsteld, bleek uit zijn

verschijning en optreden dat enige ijdelheid hem niet vreemd was. In de omgang

met collega's en studenten altijd correct en vriendelijk, was hij ook iemand die met

een woordspeling of grap een goed ontwikkeld gevoel voor humor toonde.'^ Zijn

colleges hadden een systematische opbouw, maar niet zelden raakte hij in de loop

van zijn betoog los van zijn aantekeningen en kon hij - uit het raam kijkend - lange

tijd uitweiden over detailproblemen. Hij maakte de studenten deelgenoot van zijn

inzichten die hij al sprekend verder ontwikkelde. Zij die hem konden volgen en

werden meegenomen in de stroom van zijn gedachten die hen imponeerden, vereer-

den hem. Anderen ergerden zich aan zijn eigenzinnig jargon en moeilijk te volgen

onderscheidingen die hij volgens hen met te grote stelligheid verdedigde en als on-

betwistbare waarheid presenteerde; zij voelden zich niet door hem aangesproken.

Zo merkte zijn oud-student en latere collega W.F. de Gaay Fortman over Dooye-

weerds filosofie eens op: 'Het was vervelend en het zei me niks. (...) Ik zou niet

meer kunnen navertellen wat het inhoudt'.'^'

Ook al liet hij tijdens colleges zijn gedachten vaak de vrije loop, hij had zich altijd

goed voorbereid. Het maken van collegeaantekeningen en ook het schrijven van ar-

tikelen en boeken was niet zelden nachtwerk. Ontspanning zocht hij achter de vleu-

gel; hij kon zich uitleven in zijn pianospel.

Bij hun verhuizing naar Amsterdam in 1927 waren de Dooyeweerds gaan wonen

op een ruim bovenhuis aan de Apollolaan 175 in Amsterdam-Zuid. Het was een jaar

na de synode van Assen die over Geelkerken had beslist. Anders dan Vollenhoven

die uitgesproken tegenover Geelkerken stond, had Dooyeweerd sympathie voor

deze predikant en ging af en toe bij hem naar de kerk. Hoewel zijn moeder en de

andere familieleden de kant van Geelkerken hadden gekozen, sloot hij zich niet bij

hen aan; hij had zijn aarzelingen. In het algemeen was hij afkerig van theologische

discussies en kerkelijke conflicten. Over de opvattingen van Geelkerken en de uit-

spraak van de synode van Assen sprak hij liever niet. Als studenten hem ernaar vroe-

gen, haalde hij zijn schouders op en ging over naar een ander onderwerp.'"

In de jaren dertig zou Dooyeweerd zijn naam vestigen, niet alleen als rechtsfilo-

soof, maar ook als algemeen filosoof die een eigen systematisch-fïlosofische theo-

rie ontwikkelde. In 1931 sprak hij bij de aanvaarding van het rectoraat van de Vrije

Universiteit een rede uit over De crisis der humanistische staatsleer in het licht eener

calvinistische kosmologie en kennistheorie - een rede die hij uitwerkte tot een boek

van tweehonderd pagina's, dat in hetzelfde jaar verscheen.

119 Van Dunne, 'Herman Dooyeweerd', p. 47.

120 Zie Verburg, Herman Dooyeweerd, p. 11.

121 Zie Bak, Een soeverein leven, p. 44. O o k Diepenhorst, 'De juridische faculteit', p. 127.

122 Die informatie kreeg ik in een gesprek (voorjaar 1968) van een oud-student van Dooyeweerd, mr.

H. Schootstra, destijds advocaat in Leeuwarden, en werd bevestigd door Vollenhovens schoonzoon mr. H, Nij-

enhuis in Amstelveen (in een gesprek in de zomer van 2008).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen