Een handvol filosofen - pagina 141

IV Consolidatie en kritiek (194 5 -19^4)

I Nederland na de bevrijding

Na de oorlog brak een tijd van wederopbouw aan. Huizen, fabrieken en havens

werden herbouwd - een periode van economisch herstel. Niet alleen de materiële,

ook de immateriële infrastructuur kreeg volop aandacht. Een publiek debat brandde

los over de vraag hoe in Nederland een nieuwe nationale eenheid tot stand te bren-

gen. Zouden de politieke partijen en andere maatschappelijke organisaties volgens

vooroorlogse patronen worden georganiseerd? De in 1945 opgerichte Nederlandse

Volksbeweging streefde naar een radicale vernieuwing van politieke en maatschap-

pelijke verhoudingen. Men beschouwde de antithese tussen christenen en niet-

christenen en de klassenstrijd tussen arbeiders en kapitalisten als onvruchtbaar om

tot die vernieuwing te komen. Politici, journalisten, predikanten, priesters en hoog-

leraren die tijdens de oorlog door de bezetter als gijzelaars waren gevangen gehou-

den in het kamp St. Michielsgestel, hadden vaak met elkaar over de mogelijkheden

van die vernieuwing gesproken. Daar was de grondslag gelegd voor de Nederlandse

Volksbeweging.

2 Dooyeweerd in het licht van erkenning

Dooyeweerd zag het als zijn taak om aan dat publieke debat zijn bijdrage te leve-

ren. Hij was in 1945 hoofdredacteur geworden van Nieuw Nederland, een christe-

lijk cultureel en sociaal weekblad, waarin hij een open discussie met de Nederlandse

Volksbeweging wilde voeren. Hij wilde geen platgetreden wegen bewandelen, maar

was van plan om op grond van zijn filosofisch onderzoek te laten zien dat bepaalde

ideeën, die in tradities verborgen lagen, revitalisering verdienden. Zo begon hij met

de idee van de antithese die hij beschreef als een 'onverzoenlijke strijd tussen twee-

erlei geestelijk beginsel', die dwars door het persoonlijk leven en ook door een heel

volk heengaat en die 'geen veilige haven van christelijke levensvormen eerbiedigt'.'

Om de antithese opnieuw te doordenken, begon hij met een reeks artikelen over de

grondmotieven van het Griekse en Romeinse denken, de katholieke scholastiek, het

humanisme en het christendom. Er kwamen echter geen reacties op Dooyeweerds

artikelen en van de door hem bedoelde discussie met aanhangers van de Nederland-

se Volksbeweging kwam dan ook niets terecht. Bovendien kreeg hij in de redactie te

maken met onenigheid over het te voeren beleid. Verscheidene scribenten gingen op

I Dooyeweerd, Vernieuwing en bezinning (bundeling van zijn artikelen in Nieuw Nederland), pp. 3-4.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen