Een handvol filosofen - pagina 25

J Retoriek en symboliek hi] de opening van de Vrije Universiteit 21

gen blijven of door haar leden worden verdragen. Structurele gebreken kunnen ech-

ter hun weerslag krijgen in de persoonlijkheidsstructuur van mensen. Protesten van

weinigen blijven latent zolang zij op kerkelijke conventies vertrouwen. Waar hun

overtuiging zich echter niet langer door conventies laat leiden, maar een eigen rich-

ting kiest, daar ontstaan nieuwe initiatieven en worden breuklijnen met het verleden

zichtbaar - zo ook bij de stichting van de Vrije Universiteit.

Het vereiste startkapitaal voor de stichting van de Vrije Universiteit kwam minder

snel binnen dan verwacht. Na de toezeggingen van Hovy en Sanders en bij gebrek

aan andere grote donaties moest de resterende vijftigduizend gulden uit kleinere gif-

ten worden opgebracht, en deze kwamen mondjesmaat binnen."" Al kan men zeg-

gen dat het bedrijfsleven de stichting van de universiteit mogelijk had gemaakt, het

begin was fragiel. Het waren slechts twee mensen, van wie Hovy de belangrijkste

was, die als financiers optraden. Er was een achterban nodig die het financiële draag-

vlak moest verbreden.

Hoewel de financiën aanvankelijk nog lang niet voor elkaar waren, hadden Hovy,

de andere initiatiefnemers en een aantal sympathisanten de moed gehad om op 5 de-

cember 1878 in Utrecht de Vereeniging voor Hooger Onderwijs op Gereformeer-

den Grondslag op te richten. Verenigingsleden en contributies waren nodig om de

toekomst van de gereformeerde universiteit aan te kunnen. Gereformeerd - dat

moest nadrukkelijk gearticuleerd. In artikel 2 van de statuten werd gesteld: 'De Ver-

eeniging staat voor alle onderwijs ... geheel en uitsluitend op den grondslag der Ge-

reformeerde beginselen'. Wat die gereformeerde beginselen inhielden, zou echter

tot veel discussies, misverstanden en conflicten leiden.

In het volgende jaar koos de ledenvergadering van de vereniging het bestuur dat uit

vijf leden bestond en dat te zijner tijd tevens zou optreden als het college van direc-

teuren belast met de leiding van en het toezicht op de universiteit. Dat Hovy, hoe-

wel hij geen universitaire opleiding had, tot voorzitter, casu quo president-directeur

werd gekozen, betekende dat hij een man was met onbetwist gezag. De directeuren

benoemden vervolgens het college van curatoren dat het dagelijks bestuur van de

universiteit zou vormen. Op voorstel van de curatoren benoemden de directeuren

de eerste hoogleraren in drie faculteiten waarmee de universiteit begon, de facultei-

ten Godgeleerdheid, Rechtsgeleerdheid, en Letteren en Wijsbegeerte. De hooglera-

ren vormden samen de senaat. In de Faculteit der Godgeleerdheid werd Kuyper be-

noemd als hoogleraar in de dogmatische vakken en in de Faculteit der Letteren om

onder andere onderwijs in de esthetica te geven - hij zou tevens optreden als de eerste

rector. Hoedemaker, benoemd als hoogleraar in de Faculteit der Godgeleerdheid,

zou ook optreden in de Faculteit der Letteren om de filosofische vakken te doceren.

3 Retoriek en symboliek bij de opening van de Vrije Universiteit

Was Hovy de belangrijkste initiatiefnemer tot het stichten van de nieuwe univer-

siteit, Kuyper zou haar gezichtsbepalende en dominante leider worden. Buiten de

kring van zijn aanhangers was hij omstreden en schamperde men over zijn publica-

16 Er zijn aanwijzingen dat Sanders, evenals Hovy, veel meer dan vijfentwintigduizend gulden aan de Vrije

Universiteit geschonken heeft, zie Smid, 'Uit het leven van Theodorus Sanders', p 141

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen