Een handvol filosofen - pagina 119

8 In de schaduw van de oorlog "5

richting en uitwerking religieus bepaald is en neutraliteit ten dezen derhalve is uitge-

sloten, belijdt den Christus der Schriften, den Verlosser van heel het leven, als den

nieuwen Wortel ook van het wetenschappelijk denken. Mitsdien wil zij de wijsbe-

geerte slechts beoefenen bij het licht der Heihge Schrift,..., onder afwijzing van alle

synthese met eenig denken, dat zich niet stelt onder de rechtstreeksche souvereiniteit

Gods over al het geschapene. Zijn wet niet erkent als grens tusschen den Schepper en

Zijn aan deze ordinantie onderworpen kosmos, en het koningschap van den Christus

voor de wetenschap verwerpt'.

Zo werd de Vereeniging voor Calvinistische Wijsbegeerte een onderdeel van de ge-

reformeerde wereld die zij weliswaar van binnenuit wilde vernieuwen, maar die zij

niet kon overstijgen. Het zou meer dan veertig jaar duren voordat deze vereniging

een oecumenische en naar buiten gerichte oriëntatie kreeg.

8 In de schaduw van de oorlog

Aan de Vrije Universiteit hadden Vollenhoven en D o o y e w e e r d aanvankelijk een

eenzame positie. Vriendelijke collegiale contacten k o n d e n niet verdoezelen dat de

meeste hoogleraren zo niet kritisch dan toch gereserveerd stonden tegenover h u n

filosofie. Openlijke aanvallen k w a m e n van de kant van enkele theologen, met name

van de dogmaticus prof.dr. V. H e p p . In de tweede helft van de jaren dertig publi-

ceerde hij vier brochures, getiteld Dreigende deformatie, waarin hij zijn filosofie-

collega's - zonder hun namen te noemen en zonder verwijzingen naar h u n werken -

verweet dat zij afweken van de gereformeerde belijdenis en van de hoofdlijnen in het

w e r k van Kuyper, Bavinck en Woltjer."''^ Met name Vollenhovens bezwaren tegen

de dichotomie van lichaam en ziel waren een p u n t van ernstige kritiek. D e curatoren

van de universiteit zagen zich genoodzaakt om een bemiddelende rol te spelen en

nodigden de hoogleraren uit voor afzonderlijke gesprekken. In het o n d e r h o u d met

H e p p lieten de curatoren duidelijk weten dat hij eerst met Vollenhoven had b e h o -

ren te spreken, voordat hij kritiek op zijn werk naar buiten bracht. O o k had H e p p

de curatoren eerder moeten informeren, indien hij van mening was dat zijn collega

ernstig afweek van de gereformeerde belijdenis. Bovendien drongen zij er bij H e p p

op aan zijn brochurereeks voorlopig niet voort te zetten. H e p p zou de curatoren op

geen enkel p u n t tegemoetkomen.'"'* Meer gesprekken volgden, ook met Vollenho-

ven en Dooyeweerd, brieven werden geschreven en nota's uitgewisseld. D e betrok-

ken hoogleraren k w a m e n geen stap dichter bij elkaar, maar zij gingen in het voorjaar

van 1938 akkoord met het besluit van de curatoren om h u n gedachtewisseling in de

bredere kring van de hoogleraren van de universiteit voort te zetten. O p deze ma-

nier hadden de curatoren de conflicten gereduceerd tot een professorenruzie die zij

binnen de muren van de universiteit wilden houden."'''

O n d a n k s deze afspraak zette H e p p via de theologische faculteit zijn strijd tegen

147 Hepp, Dreigende deformatie (Kampen: Kok), deel I: Diagnose {i^}6), deel II: Het voortbestaan, de onster-

felijkheid en de suhstantialiteit van de ziel (1937), deel III: De vereeniging van de beide naturen van Christus

(1937) en deel IV: De algemene genade (1937).

148 Archief college van curatoren, Notulen, 11 en 19 maart 1937.

149 Zie Stellingwerf!, De Vrije Universiteit na Kuyper, pp. 222-229, 239-240. Zie nota's van Vollenhoven en

Dooyeweerd aan curatoren, in archief Dooyeweerd. Lade I.3.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen