Grensgebied - pagina 23

om twijfels over het plan te uiten, onderstreepte die kritiek nog eens. Kennelijk

wilde hij geen beseftenen van de risico's, hield zich doof voor stemmen uit de

samenleving, maar nu ook voor stemmen uit zijn eigen omgeving van deskun-

digen die van hem in mening verschilden. Echter, het kan toch niet zo zijn dat

maatschappelijke vragen voor een onderzoeker irrelevant zijn en de zorg van

de bevolking alleen maar hinderlijk? Uitbreiding van het aantal kerncentrales

was een algemeen belang, waarover in gedeelde verantwoordelijkheid beslist

diende te worden. Niet in een onderonsje tussen overheid en wetenschapper,

maar samen met het publiek als derde partij: een tripartite-overleg.

Tripartite-overleg speelde ook een prominente rol in het derde voorbeeld

dat ik wil geven van de veranderde relatie tussen wetenschap en publieke opi-

nie, de Brede Maatschappelijke Discussie over Kernenergie, die in de vroege

jaren tachtig werd gevoerd (Hagendijk en Terpstra). Het was een opmerkelijk

experiment in inspraak op grote schaal over een plan waarin de overheid zou

beslissen over technologische processen die van levensbelang waren. In 1975

zocht de toenmalige regering, na de koude douche van de oliecrisis, naar

alternatieven voor energievoorziening. Ze werden gevonden in kernenergie.

Maar dat ging niet zonder slag of stoot. De bewustwording van risico's was nu

wijder verspreid en het verzet tegen de vreedzame toepassing van kernenergie

had zich intussen onder de bevolking georganiseerd in verschillende gremia.

Bij de Duitse kerncentrale Kalkar werd al in de jaren zeventig, vanwege het

afvaltransport over Nederlandse bodem, een grote demonstratie georga-

niseerd. Een van de gremia van protest, de Anti-Kernenenergie Beweging,

kwam nu, onder de regering-Van Agt, met een breed ondersteunde eis om

de bevolking inspraak te geven in deze economische beslissing (energiebeleid

viel onder Economische Zaken). Volgens Jan Terlouw, minister van dat de-

partement, kon de regering de tegenbeweging niet negeren (zijn partij, Dé6,

was opgericht om de lijnen tussen overheid en burger te verbeteren en te

verkorten). Hij koos een bijzondere vorm, een volksraadpleging in aparte zin:

niet een referendum, maar een uitvoerige landelijke autonome discussie over

nut en nadeel van kernenergie. Een stuurgroep onder leiding van Jhr. Maurits

de Brauw kreeg de opdracht om van 1981 tot 1983 themabijeenkomsten op

te zetten, waarop alle belanghebbenden informatie kregen (de eerste fase van

een jaar) en hun mening konden vormen of geven (het tweede jaar).

Het project werd een uniek experiment genoemd (al waren er echo's van de

herrschafsfreie Diskussion van de Duitse filosoof Habermas). Het had wel een

ander verloop dan was voorzien. Gaandeweg kregen vragen van existentiële

aard de overhand op de oorspronkelijke, praktische vragen, zodat het doel

enigszins uit het zicht raakte. Later is geopperd dat 'kernenergie' wellicht

symbool stond voor de angsten van de tijd, zoals ontwrichting van her milieu

- 21 -

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen