Grensgebied - pagina 25

CHRISTELIJKE WETENSCHAP

'Welcome to this enslaved university', kreeg een vu-hoogleraar eens te horen

bij zijn bezoek aan een gerenommeerde Amerikaanse universiteit. Dat was

scherts, maar getuigt ook van een zeker sarcasme. In elk geval was een bezoek

van de Vrije Universiteit geen aanleiding om de eigen instelling eens onder

de loep te nemen op haar vrijheid. Immers, als ergens nog vrijheid heerst, dan

toch in de wetenschap? Dat is bijna vanzelfsprekend en een algemene over-

tuiging; te suggereren dat de anderen niet vrij zijn, is een vreemde pretentie.

Max Weber was er bijvoorbeeld van overtuigd dat de enige overgebleven ob-

jectieve instantie die boven de partijen stond, de wetenschap was, en had zich

daarop gericht (Weber, 1918).

'Vrij' heeft bovendien verschillende betekenissen in combinatie met een

universiteit. Je hebt de Vrije Universiteit Brussel, opgericht door vrijden-

kers; er is ook een Freie Universitat in Berlijn, met een polemische spits

naar de Russische bezetter, er is de Université Libre du Congo, en zo meer.

We kunnen het nog dichter bij huis zoeken. Dan komen we weliswaar niet

de naam 'vrij' tegen, maar toch draagt onze oudste hoger onderwijsinstel-

ling, de Universiteit van Leiden, sinds 1875 in het zegel de leuze libertatis

praestdium, bolwerk van vrijheid. Die leuze refereert aan de bedoeling van

Willem van Oranje, die dit bolwerk in 1575 aan de stad had geschonken

als dank voor haar verzet tegen de Spanjaarden. Dat een universiteit vrij is

omdat wetenschap vrij is, spreekt voor de meesten onder ons vanzelf. Wie

enigszins vertrouwd is met het bestaan van vrije universiteiten, weet dat

hun naamgeving meestal een politieke (bij)betekenis heeft. Maar dat ligt

anders bij de vu. Daarom heeft de naam 'Vrije Universiteit' enige toelich-

ting nodig.

De vu is - zoals in de inleiding opgemerkt - gesticht voor en vanuit het

gereformeerde volk, maar volgens Kuyper ook tot heil van de Nederlandse

samenleving als geheel, als 'dienst aan God en Zijn wereld', en wel op we-

tenschappelijke wijze. De Vereniging had, in de Colleges van Curatoren en

Directeuren, het beheer en bestuur in handen; de Ledenraad was het hoogste

orgaan, het bestaansrecht en het bestuur van de universiteit hadden in haar

hun basis. Haar taak was dus van wezenlijk belang. Maar voor de inhoud en

het wetenschappelijk gehalte van het onderwijs waren alleen de docenten

verantwoordelijk, zo had Kuyper beslist (Van der Zouwen, 1970). Begrijpe-

lijk vanwege het streven naar erkenning van de vu-getuigschriften door de

maatschappij en overheid. Docenten vielen niet onder de competentie van

de Vereniging, al hadden de colleges wel de taak om werknemers te toetsen

op de instemming met de grondslag en gaf de Vereniging niet zelden vrijelijk

-23 -

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen