Ridders van het recht. De juridische faculteit van de Vrije Universiteit 1880-2010 - pagina 152

ting, op 17 mei 1940, moest de opvolger van de aftredende rector, de classicus

dr. A. Sizoo, worden aangewezen. De nog maar kort geleden benoemde dr. D. Nau­

ta, hoogleraar in de kerkgeschiedenis, was volgens de afgesproken volgorde aan

de beurt om die functie te gaan vervullen. Hij gaf echter te kennen dat het ge­

zien de gegeven omstandigheden misschien beter zou zijn als een meer ervaren

hoogleraar zou worden benoemd. Toen de theoloog dr. F.W. Grosheide voorstelde

mr. V.H. Rutgers te kiezen, stemde iedereen daarmee in. Rutgers zelf accepteer­

de het, hoewel het hem rauw op het lijf viel. Maar hij was eerder rector geweest,

had grote internationale ervaring en kon daarom wel begrip opbrengen voor het

standpunt van zijn collega's.

Deze beslissing zou van grote betekenis blijken voor de vu en voor de rech­

148 tenfaculteit. Naast Rutgers werd mr. J. Oranje tot abactis benoemd in plaats van

00 de aan de beurt zijnde zendingstheoloog dr. J.H. Bavinck, die zich ook wegens

53: de oorlogsomstandigheden had teruggetrokken. Oranje was ook nog maar kort

geleden benoemd ­ hij had op 9 februari 1940 zijn inaugurele rede uitgesproken

als hoogleraar handelsrecht ­ maar hij aarzelde geen moment deze benoeming

n

M f3

X te aanvaarden. En zo werd het hooglerarencorps van de vu de eerste jaren van

de bezetting geleid door twee juristen.

>

G

I- ö

^ V.H. Rutgers had al jaren voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog ge­

waarschuwd voor het Duitse nationaalsocialisme. In zijn rectorale rede van 1933

H Z Strafrecht en Rechtsstaat ging hij uitgebreid in op de nationaalsocialistische

ö ideeën over recht en rechtsorde. Hij verwierp hierin de totalitaire staat, al had

hij nog wel enkele goede woorden over voor de invoering van strenge straffen

S voor misdadigers in het nazistrafrecht.^ Het nazibewind zou hij de jaren dertig

•^ door principieel bestrijden. Vanaf mei 1936 trad hij op als voorzitter van het Pro­

5 testants Hulpcomité voor Uitgewekenen om Ras en Geloof, dat zich inzette voor

o

^ de opvang van protestants­joodse vluchtelingen uit Duitsland, Oostenrijk en

5 T sjechoslowakije. Rutgers spande zich tot het uiterste in om voldoende geld bij­

een te krijgen voor de opvang van de ruim zeshonderd vluchtelingen, die zijn

comité te verzorgen kreeg. Binnen de eigen protestantse kring kreeg zijn comité

betrekkelijk weinig respons. Begin 1940 gaf het comité circa 10.000 gulden per

maand uit, wat echter niet lang meer kon worden volgehouden. Op 3 mei 1940

schreef Rutgers bitter aan de ministervan Binnenlandse Zaken, dat binnenkort

de werkzaamheden van het comité zouden moeten worden gestaakt^.

Kort na de Duitse aanval op Polen en het uitbreken van de Tweede Wereld­

oorlog kreeg Rutgers van het Deutsche Gesellschaft für Völkerrecht und Weltpo­

litik een uitnodiging om op kosten van die vereniging in Polen onderzoek te

doen naar Poolse wreedheden tegen de Duitse minderheid in Polen, welke voor

Hitler het voorwendsel waren geweest voor de aanval op Polen. Rutgers had deze

uitnodiging zonder twijfel te danken aan het feit, dat hij al vele jaren lid van de

Nederlandse Vereniging voor Volkenbond en Vrede was. In die hoedanigheid had

hij in 1933 aan de Internationale Ontwapeningsconferentie van Geneve deelge­

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen