Ridders van het recht. De juridische faculteit van de Vrije Universiteit 1880-2010 - pagina 206

dienden te worden met inachtneming van wat haar vader de spelregels genoemd

had: de regels van de parlementaire democratie.

Al in de tweede helft van 1940 ontdekte Van der Molen dat deze regels na de

Duitse inval niet langer op de geëigende manier functioneerden. Haar opvatting

van de societas humana maakte het haar onmogelijk om de 'Ariërverklaring' te

tekenen: een stuk waarin de ondertekenaar aangaf niet van joodse afkomst te

zijn. Van der Molen had het toegestuurd gekregen in verband met haar functie als

gecommitteerde bij eindexamens in het middelbaar onderwijs. Ze weigerde, en

motiveerde die weigering schriftelijk. Een volgende stap was protest tegen de

jodenvervolging. Van der Molen verdedigde de tegen de achterstelling van de jo­

den gerichte Februaristaking in een illegaal verschenen brochure." Een tegen­

202 slag daarbij was dat Anema en de meeste leden van de Calvinistische Juristen

o Vereniging haar in dit stadium van de bezetting niet volgden in de richting van

2 illegale actie tegen de bezettende macht. Oproepen daartoe van Sieuwert Bruins

* Slot en Van der Molen werden als riskant en als vorm van eigenrichting van de

2 hand gewezen.

Van de beide pijlers in denken en handelen van Van der Molen ­ christelijke

^ beginselen binnen de speelruimte van algemene wettelij ke regels ­ viel de laatste

weg. Van der Molen schoof door naar christelijke milieus waarin verzetsmensen

z het recht in eigen handen namen: de redacties van achtereenvolgens het illegale

< Vrij Nederland en het in haar eigen huis opgerichte Trouw, de hulp aan joodse

^ onderduikers. Ze maakte mee hoe medestanders gearresteerd en gedood werden,

^ belandde zelf enige tijd in de gevangenis, ging na vrijlating in een onderduik die

3 anderhalfjaar zou duren. In 1944 behoorde zij tot de zwaarst gezochte illegalen.

2 De indrukken hadden een diepgaand effect. Het accent in haar denken verschoof:

g van formele regels naar persoonlijke motivatie. De diepste krachtbron, zo er­

o voer zij het in deze zware jaren, was niet het formele recht maar haar persoonlijke

o

•^ en diep in het christendom ingebedde geloofsovertuiging. Haar waardering voor

de meerderheid van de Nederlandse ambtenaren, politici en wetenschappers

daalde. Hoe velen onder hen waren er niet die zich op de vlakte hielden toen het

erop aankwam, en dat met beroep op formele regels! Daartegenover stond het

verzet: de kring van degenen die met hun daden en moed borg stonden voor de

zuiverheid van hun principes."

In deze geestesgesteldheid belandde Van der Molen al tijdens de bezetting

in de voorbereiding van een noodwet voor regelingen van de voogdij van kinde­

ren die in deze oorlogsjaren hun beide ouders verloren hadden. Zonder enige

overgang of mogelijkheid tot afstand nemen werd zij in mei 1945 voorzitster van

de Rijkscommissie oorlogspleegkinderen (OPK). Hier zette zij zich in voor het

beleid dat haar vooral na haar dood zo kwalijk zou genomen worden.'* Net als in

1941 liet zij zich in 1945 leiden door de societas /zwmana­gedachte. Toen ging het

erom dat de joden dezelfde rechten hadden als ieder andere burger. Thans, na

de bevrijding, ging het om de gelijke positie van iedere Nederlander binnen het

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen