Ridders van het recht. De juridische faculteit van de Vrije Universiteit 1880-2010 - pagina 177

Het rectoraat van Oranje

Op een senaatsvergadering eind juni 1943 stelde Nauta voor hem het komende

jaar opnieuw tot rector te kiezen, net zoals dat met Rutgers was gebeurd. Rutgers

zat op dat moment nog gevangen. De meerderheid voelde echter niet voor een

herbenoeming van Nauta en koos Oranje tot zijn opvolger, hoewel die officieel

nog niet aan de beurt was om hem op te volgen. Met zijn driejarig secretariaat

van de senaat had hij echter wel bewezen een goed bestuurder te zijn. Van hem

verwachtten zijn collega's een meer doortastend optreden dan van Nauta. De in

1940 benoemde theoloog dr. G.C. Berkouwer werd gekozen als zijn abactis. De

vu kwam op dat moment steeds meer in de problemen. Van Dam deelde in de

zomer het vu-bestuur mee, dat de universiteit vanaf 1944 niet meer zou kunnen

rekenen op een bijdrage van overheidswege voor het onderhoud van de gebou- 173

wen, terwijl de bijdrage voor 1943 tot eenderde van het oorspronkelijke bedrag ö

zou worden gekort. Q

Kort voor de rectoraatsoverdracht kwam Rutgers half september weer vrij. ^

'Gelukkig heb ik de logeerpartij goed doorstaan', schreef hij zijn vriend dr. H.A. ^

Höweler, de rector van het Gereformeerd Gymnasium aan de Keizersgracht. Op ^

1 oktober wilde hij weer met zijn werk aan de vu beginnen, maar college geven was >!

daar niet meer bij. Wel zou hij nog veel tentamens afnemen. B

Oranje zelf had zich de laatste jaren van de bezettingookzeer actief betoond *

in het verzet. Naast Rutgers maakte ook hij deel uit van het illegale ARp-bestuur. £

O

Sinds september 1943 trad hij op als voorzitter van het landelijke Hoogleraren o

Contact, dat naar aanleiding van de kwestie van de loyaliteitsverklaring was ge- 5

vormd. Het was de bedoeling van deze kleine groep hoogleraren van alle univer- w

siteiten en hogescholen zoveel mogelijk op te komen voor de belangen van de in

Duitsland als dwangarbeiders tewerkgestelde studenten. Uit naam van dit Hoog-

leraren Contact bezocht Oranje in februari 1944 zeven studentenkampen in

heel Duitsland met het doel de studenten een hart onder de riem te steken en

hen aan te zetten tot sabotage of tot vluchten. Met behulp van een Nederlandse

vertegenwoordiger van Philips en de vu-student Wim Zeeman zette Oranje in

Berlijn een vluchtlijn naar Nederland op. Sommigen wist hij ook vrij te krijgen

met geld en goede woorden. Hij bezocht Okma, die toen in Kleef gevangenzat en

Colijn en echtgenote in hun ballingsoord Ilmenau. De omstandigheden waarin

de meeste studenten verkeerden waren bijzonder slecht. Verschillende studen-

ten kwamen om door ongelukken of bombardementen.

Het bezoek van Oranje gaf de studenten het gevoel dat er aan hen werd ge-

dacht. Velen werden inderdaad erdoor geïnspireerd om te vluchten. 'En opeens

was hij er,' zei Okma, bij de herdenking van Oranje na de oorlog. 'Ja, in het hartje

van Duitsland, midden in die onzegbaar smerige rommel van barakken, sintels

en prikkeldraad, waar elk menselijk leven in verdierlijking onderging, daar stond

op die onvergetelijke dag in februari 1944 plotseling prof. dr. Jacobus Oranje,

alsof het de gewoonste zaak van de wereld was. En met één slag leek alles anders

/

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen