Ridders van het recht. De juridische faculteit van de Vrije Universiteit 1880-2010 - pagina 139

J. DE BRUIJN

Klein maar dapper. P.S. Gerbrandy

als hoogleraar

Jeugd en studietijd^ 135

Pieter Sjoerds Gerbrandy werd op 13 april 1885 in het Friese dorpje Goënga ten O

noordoosten van Sneek geboren. Evenals andere hoogleraren uit de begintijd ^

van de vu, zoals Anema, P.A. Diepenhorst en Zevenbergen, was Gerbrandy van ^

boerenafkomst. Zijn vader Sjoerd Joukes Gerbrandy onderscheidde zich als vee- c«

boer, omdat hij roodbonte koeien hield, wat in het land van 'üs mem' een zeld- ^

zaamheid is. Naast zijn bedrijf vertoonde hij een sterke betrokkenheid bij de zaken w

van (christelijke) school, (gereformeerde) kerk en (antirevolutionaire) partij, die m

zo kenmerkend was voor veel gereformeerden van toen. Op politiek gebied «

bracht hij het tot wethouder van Wymbritseradeel en lid van de Provinciale Sta- a

ten van Friesland.^ Volgens de burgerlijke stand heette zijn zoon gewoon Pieter, ^

zoals de vader zelf alleen Sj oerd heette, maar het was in Friesland niet ongebrui- *

keiijk de naam van de vader bij de eigen voornaam te voegen. In het geval van ?

Pieter werd het dan ook Pieter Sjoerds (zoon van Sjoerd), en naar dit oude Friese «

gebruik is hij onder de naam P.S. Gerbrandy bekend geworden. £

Zijn leven lang is P.S. Gerbrandy zijn Friese afkomst en de Friese taal trouw

gebleven. In zijn studietijd was hij lid van de in 1898 opgerichte Friese studenten-

vereniging aan de Vrije Universiteit, 'Natio Frisica'. Met zijn familie in Friesland

sprak hij later altijd Fries, zoals hij in de trein tussen Friesland en Den Haag met

Troelstra ook nooit één woord Hollands wisselde: 'Wij spraken over koetjes en

kalfjes in het Fries, maar ook over de politiek in het Fries.' Als naoorlogs Tweede

Kamerlid voor de ARP zou Gerbrandy zich in november 1951 krachtig uitspreken

tegen het verbod van het Fries in de rechtszaal, dat de rechterlijke macht en het

openbaar ministerie in Leeuwarden met Hollandse hoogmoed trachtten te hand-

haven. De desbetreffende officier van justitie heette overigens heel toepasselijk

mr. F. Hollander. Aanleiding voor het Kamerdebat was het hardhandige politie-

optreden buiten de rechtszaal tegen Friesgezinde demonstranten en onschuldige

passanten, dat de geschiedenis is ingegaan als 'kneppelfreed' ('knuppelvrijdag').^

In de Kamer sprak Gerbrandy over de taal als het dierbaarste bezit van een natie,

dat in de loop van eeuwen tot ontwikkeling was gekomen en niet door formele

P.S. Gerbrandy, naar een portret van Peer van den Molengraft, 1958.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen