Ridders van het recht. De juridische faculteit van de Vrije Universiteit 1880-2010 - pagina 134

studiekringen zouden komen, zoals die ook in sommige corpora bestonden. Al-

dus is in het najaar van 1920 een kring onder leiding van Anema opgericht.

Schenkeveld deelt mee dat de kring aanvankelijk bestond uit ongeveer tien

juristen en later ook twee theologen, die om de een a twee weken bijeen kwam

in het huis van Anema, die toen in Zandvoort woonde. Het eerste uur las Anema

voor uit gepubliceerd werk. Schenkeveld noemt de Praeludien van Windelband

en ook de Stone-lezingen van Kuyper. Daarover ontstond dan enige discussie,

maar het ging de deelnemers vooral om het tweede uur. Daarover citeert Schen-

keveld uit het eerste jaarverslag van de cjv: 'De hoofdbedoeling bij de bespre-

kingen was, om zich in intiemeren kring onderling te kunnen uitspreken over

de moeilijkheden en de bezwaren, die men gevoelde bij de uitwerking en de

130 practische toepassing onzer calvinistische beginselen.'^^ Anema zelf zei over dit

g > tweede uur bij het 25-jarig bestaan van de cjv: 'Wie er plezier in had [ om de be-

o z sprekingen bij te wonen] kon komen en vragen stellen, met zijn problemen voor

n g; den dag komen. En op de bijeenkomsten ging het niet als op de colleges, waar er

< ;;, één de leiding moest hebben, maar het debat was op voet van gelijkheid.'^*

2 ^ Schenkeveld geeft als commentaar hierbij dat dit de werkelijkheid zeer onvol-

:^ » ledig weergeeft. De vragen waren inderdaad belangrijk, maar veel belangrijker

" w was wat Anema daarop en meer nog naar aanleiding daarvan zei: 'Hij liet ons de

" z grootheid en schoonheid van onze beginselen zien, maar uitte ook onbeschroomd

wg allerlei "critiek" op de uitdragers ervan.'^* Daarbij ging hij volgens Schenkeveld

H> zeer pedagogisch te werk. Wanneer hij de ene keer het dubieuze van een gelou-

z 5 terd beginsel van Kuyper had betoogd, zodat de kringgenoten verslagen de tram-

w> reis naar Amsterdam terug maakten, dan sprak hij de volgende bijeenkomst

2 '^ met zo veel enthousiasme over Kuyper en zijn werk dat zij gesterkt naar huis te-

£ ^ rugkeerden.^" Het uiteindelijke, zij het wellicht heel impliciete doel was de jon-

o H geren tot zelfstandig nadenken te brengen, maar dan wel binnen de kaders van

de gereformeerde beginselen.

Het is overigens de vraag hoe Anema zich precies tot Kuyper verhield. Bij

diens overlijden schreef hij dat Kuyper zijn hele ziel in beroering gezet had.^^

Maar Anema was ook een van de vijf heren die in 1915 de brochure Leider en lei-

ding in de Anti-Revolutionaire Partij ondertekenden, waarin stevige en volgens

Kuypers biograaf Jeroen Koch zelfs dodelijke kritiek op Kuyper werd geleverd.^^

Anema sprak jaren later daar nog over, toen hij in i960 in vermoedelijk zijn laat-

ste toespraak voor de cjv uitlegde waarom beginselen bij hem wat in diskrediet

waren geraakt: 'Dr. Kuyper had er een handje van om allerlei regelen, die volstrekt

niet de naam van "beginsel" verdienen, tot beginselen te maken. Daar kwam bij,

dat dr. Kuyper daarover helemaal geen discussie toeliet, hoe onjuist ook de rege-

len waren, die hij opstelde; en indien men in discussie kwam, maakte hij daar-

van onmiddellijk een kwestie van krenking van zijn persoon. Dat alles gaf met

elkaar een soort van dwangbuis, waarbij wij een afkeer kregen van al die beginse-

len. Ten slotte heeft dat toen -zoals men weet - geleid tot de bekende vijf-heren-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen