Ridders van het recht. De juridische faculteit van de Vrije Universiteit 1880-2010 - pagina 151

G.R. ZONDERGELD

Op het scherp van de snede.

De juridische facukeit in de bezettingstijd

Inleiding 147

De geschiedenis van de juridische faculteit tijdens de Duitse bezetting wordt in ö

PI

hoge mate bepaald door het optreden van twee van haar hoogleraren, Rutgers en Q

Oranje, beiden rector van de Vrije Universiteit tijdens de oorlog. Zowel Rutgers

als Oranje heeft de vu op waardige wijze vertegenwoordigd in het verzet tegen g

de Duitse overheerser en hebben hun uiterste best gedaan hun universiteit en '^

Cf ^

hun studenten zo goed mogelijk te beschermen. Beiden hebben zij zich zozeer >

NH

ingezet, dat zij uiteindelijk hun leven daarbij verloren. B

Als juristen onderkenden zij wellicht nog scherper en preciezer het onrecht ^

dat de Duitse bezetters het Nederlandse volk in al zijn geledingen en al zijn in- S

stellingen berokkenden. Zij hielden zich ook juist vanuit hun vak direct bezig met o

1^

de nieuwe maatregelen en verordeningen van de bezetters. Zij waren, anders dan £

de meesten, ook dan hun collega's van de andere faculteiten, goed op de hoogte w

van het volkenrecht en het oorlogsrecht. Zij kenden het Landoorlogreglement

van 1907 en hoopten dat de bezetter zich daaraan zou houden, maar zij verwacht-

ten dat dit reglement bij voortduring geschonden zou worden.

Als overtuigde calvinisten hebben de juristen van de vu terdege beseft tot

hoever de nieuwe bezettende overheid zou kunnen gaan en op welk moment het

recht op verzet tegen die maatregelen zou zijn aangebroken. Maar dat gold na-

tuurlijk ook voor hun collega's van de andere faculteiten. Vanuit elke faculteit is

op een zeker moment verzet gepleegd tegen bepaalde Duitse maatregelen, zo-

wel door docenten als door studenten, maar de rechtenfaculteit liep daar duide-

lijk bij voorop. Zij heeft ook de zwaarste verliezen geleden. In de eerste maanden

van de bezettingstijd moesten ook de juristen van de vu hun positie ten opzichte

van het bezettingsbewind nog bepalen. In hoeverre zou het hoofd van het Duitse

bewind, 'Rijkscommissaris' Arthur Seyss-Inquart, zich houden aan de beloften

die hij op 29 mei 1940 had uitgesproken bij zijn eerste optreden in de Ridder-

zaal? Veel illusies zullen de hoogleraren van de juridische faculteit zeker niet

hebben gekoesterd.

Op de eerste senaatsvergaderingvan de vu na het begin van de Duitse bezet-

V.H. Rutgers, naar een postuum portret van Gerardina Henrietta Hendrix, 1945-1946.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen