Ridders van het recht. De juridische faculteit van de Vrije Universiteit 1880-2010 - pagina 21

J. DE B R U I J N

In den beginne. Inleiding op de periode

1880-1940

De opening van de Vrij e Universiteit 15

De Vrije Universiteit is in 1880 opgericht om de invloed van het orthodox-pro- a

testantse bevolkingsdeel op kerkelijk en politiek gebied te vergroten. De directe ^

aanleiding tot de stichting van de universiteit lag in de hoger-onderwijswet van ^

1876, die de theologische faculteiten aan de rijksuniversiteiten in feite tot facul- S

teiten voor godsdienstwetenschap maakte. In orthodoxe kringen werd dit 'ont- "

zielde' theologisch onderwijs sterk bekritiseerd. Met de stichting van een eigen "

universiteit wilde men predikanten en theologen opleiden, die een tegenwicht w

konden vormen tegen de minder orthodoxe en moderne stromingen in de kerk. -

Ook op politiek gebied, waar de orthodox-protestanten met h u n Antirevolutio- ö

naire Partij in verzet gekomen waren tegen het overheersende liberalisme, moest ^

de Vrije Universiteit een belangrijke rol gaan spelen bij de vorming van juristen *

en leraren die het organisatorisch kader van de partij zouden versterken. ?

De antirevolutionaire voorman Abraham Kuyper had al sinds 1872 in zijn ^o

dagblad De Standaard geijverd voor de oprichting van een vrije, van de staat on- £

afhankelijke universiteit, maar de oude wettelijke regeling stond dit niet toe. De

hoger-onderwijswet van 1876 bracht ook hierin verandering. Zij schiep in arti-

kel 99 de mogelijkheid particuliere universiteiten in het leven te roepen, al zou-

den deze niet door de staat worden bekostigd. Een tweede beperkende bepaling

was dat de diploma's van een particuliere of bijzondere universiteit geen juridi-

sche en maatschappelijke geldigheid zouden hebben. Zij misten zoals het heet-

te de 'effectus civilis' en hadden 'geene andere dan zedelijke en wetenschappe-

lijke waarde'.^ Deze laatste bepaling zou pas in 1905 worden ingetrokken. Voor

de financiering van de nieuwe universiteit werd in december 1878 de 'Vereeni-

ging voor hooger onderwijs op gereformeerden grondslag' opgericht, die de

fondswerving in het land ter hand nam. En met succes, want in nog geen twee

jaar hadden de leden en begunstigers van de Vereeniging 100.000 gulden (een

'tonne gouds') bijeengebracht, voldoende kapitaal om met de universiteit te

kunnen beginnen.

Dr. Abraham Kuyper, voornaamste oprichter en eerste rector van de Vrije Universiteit,

naar een portret van Hendrik Johannes Haverman, 1908

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen