Revue 2000 - pagina 12

c Hoogleraar Is het leven één grote

competitie?

De meeste mensen willen het beste uit zichzelf halen en wie dat niet uit zichzelf doet, mag best worden aangemoedigd. Iedereen wil uiteindelijk winnen; niemand wil een loser zijn. Het punt is dat de maatschappij bepaalt wanneer je een loser bent en wat als succes telt. Leidt de jacht naar succes er niet toe dat mensen krampachtig proberen te voldoen aan maatschappelijk verwachtingen en standaarden met betrekking tot succes? Is er in onze huidige samenleving wel ruimte voor losers?

Paul van Lange

10

vrije

"Ja, ook in de huidige samenleving is er ruimte voor losers. Losers kunnen rekenen op een vriendelijke benadering en op medelijden, ledere baas vindt het moeilijk om iemand te ontslaan, ook al is iemand totaal niet geschikt. Er is toch altijd sprake van enige vorm van betrokkenheid met de loser die ontslagen moet worden.", aldus Paul van Lange, sinds 1 april hoogleraar Sociale Psychologie. De competitieve maatschappij werd onlangs in het klein nagebootst in het televisieprogramma Big Brother (BB). Veel deskundigen riepen van tevoren dat een dergelijk programma verboden diende te worden omdat het de deelnemers zou schaden. Met name de deelnemers die vroegtijdig het programma moesten verlaten, zouden de rest van hun leven er last van kunnen blijven houden. De psychologen voorspelden dat de geënsceneerde situatie zou ontsporen. Van Lange was een van hen. "Ik denk dat met name de opvallende aanwezigheid en de zichtbaarheid van de camera's er toe hebben bijgedragen dat de groep van BB elkaar niet in de haren is gevlogen en wij dus ongelijk kregen. Ook het tussentijds aanpassen van de

Universiteit

amsterdam

regels heeft een positieve bijdrage geleverd aan het welslagen van het programma. Als een van de bewoners een mindere periode meemaakte, dan werd een toepasselijke activiteit georganiseerd, zoals het bezoek van Marco Borsato, de militairen en het telefoongesprek." De psychologen zaten niet overal naast. De voorspellingen dat de bewoners elkaar om niks in de haren en in de armen zouden vliegen, is wel uitgekomen, evenals het gebrek aan vertrouwen (de nominatie van Ruud door bewoner Willem). "Het zelf corrigerende systeem bij BB heeft ook bijgedragen aan de formule. Door het nomineren van de bewoners zélf, konden de bewoners de situatie corrigeren. Bij het programma De Bus zie je af en toe wel de excessen die we van tevoren bij BB hadden voorspeld. Een persoon die alleen maar in zijn eigen belang handelt, kan de groepsinteractie en de cultuur negatief beïnvloeden. De invloed van één negatief persoon is groter dan de invloed van een positief ingestelde deelnemer." Intieme relaties De psychologie hanteert andere typeringen dan de maatschappij. Zij verdeelt de wereld op basis van zogeheten sociale waardeoriëntatie in de volgende groepen: (a) prosociale mensen (d.w.z. mensen die streven naar maximalisatie van gezamenlijke opbrengsten en minimalisatie van verschillen tussen eigen en andermans opbrengsten); (b) individualistische mensen (d.w.z. mensen die streven naar maximalisatie van eigen opbrengsten, met weinig aandacht voor andermans opbrengsten) en (c) competitieve mensen (d.w.z. mensen die streven naar relatief voordeel ten aanzien van anderen). "Deze verschillende sociale waardeoriëntaties zijn niet alleen van belang voor ons inzicht in fundamentele kwesties als

Revue

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen