Studentenalmanak 1906 - pagina 317

FARRAGO 301

ment van het Marxisme, de grondwet die het geheele stelsel

doordringt de materialistische geschiedopvatting is. Met

h a a r s t a a t en v a l t h e t in b e g i n s e l . «

Daarom ook hier slechts ontwikkeling en aanvulling: Kant

contra cant. Daarom moet ook steeds weer herhaald worden

dat ten aanzien van dit punt geen principieel geschil tusschen

hem en Kautsky c. s. bestaat. »Die Frage des geschicht-

lichen Materialismus ist, wie die des Klassenkampfes nur

fälschlich als prinzipiell strittig hingestellt worden.« -) Het

geldt hier alleen een vraag van meer of minder.

Slechts van ontwikkeling mag gesproken! Gaarne beroept men

/-ich op Engels als exempel, die meer dan Marx den nadruk

legde op den invloed der ideologische factoren, maar deze toch

altijd weer in laatste instantie tot economische herleidde.

Inderdaad wordt daarmee — Diehl ^) heeft het nog onlangs

terecht opgemerkt — het Marxistisch beginsel in niets ge-

schonden. Maar anders staat de zaak bij Bernstein en zijne

getrouwen. Leest slechts enkele zinsneden van de hoofd-

stukken in zijn V o r a u s s e t z u n g e n , die over het histo-

risch materialisme en den klassenstrijd handelen en aanstonds

merkt ge hoe hier een beslist anti-Marxistische wind u

tegenwaait. \'estigt vooral uwe aandacht op verklaringen

als deze: »Het historisch materialisme loochent dus volstrekt

nirt het bestaan eener e i g e n beweging van politieke en

ideologische machten«. »Het wijsgeerige of natuurweten-

schappelijke materialisme is deterministisch, d e m a r x i s -

t i s c h e g e s c h i e d e n i s o p v a t t i n g n i e t : zij k e n t

aan den e c o n o m i s c h e n g r o n d s l a g van het

leven der volkeren geen onvoorwaardelijk

b e s l i s s e n d e n i n v l o e d op de v o r m e n van h e t

l e v e n t o e « . In zijne beschouwingen over het Marxisme

1) S o z i a l i s t i s c h e M o n a t s h e f t e , 1905, biz. 496.

^) U e b e r S o z i a l i s m u s , K o m m u n i s m u s u n d A n a r c h i s m u s ,

Jena, 1906, in de 12e Voorlezing over D e r R e v i s i o n i s m u s .

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen