Studentenalmanak 1906 - pagina 259

FARRAGO 243

lichamen, kennen, niet lichamen in 't algemeen. »Zware

lichamen« is de bepaling van eene idee door eene idee.

Wij zien verder honderden lichamen vallen, maar nooit

nemen wij een vallend lichaam waar, dat absoluut geen

weerstand ontmoet; de >vrije val« is eene idee. Ruimten

die evenredig zijn, is wederom eene idee, bepaald door

eene idee; want, is ook de ruimte zelf, die de ervaring mij

leert kennen, geen idee: wanneer ik over ruimten in 't

algemeen spreek is dat zeer zeker wel eene idee; dat

»evenredig« eene idee is behoeft voor wie even nadenkt

geen nadere aanwijzing. Evenmin is het noodig te betoogen

dat dat »tijden« in den aangehaalden zin eene idee is en

»vierkanten der tijden« nog veel meer.

Het is dus klaar dat de aangehaalde zin niets anders is

dan eene idee, die de verhouding, d.i. eene idee, van

andere door ideeën bepaalde ideeën uitdrukt. Dit is zelfs

zóó zeker, dat de genoemde wet van de dingen, zooals wij

ze in de ervaring waarnemen, strikt genomen niet geldt.

E voorlaatste, hierboven door mij aangehaalde

zin vermeldt een historisch feit, dat als zoodanig

niet algemeen kan zijn: Erasmus is een bepaalde

persoon, het »remind« een bepaalde daad. Hier

schijnt dus van ideeën geen sprake te zijn. Een weinig

nadenken doet echter zien, dat de schrijver hier niet ver-

meldt een persoon met name aangeduid, die een bepaalde

daad verricht. Of ik zeg: »Erasmus herinnert« of »Piet

slaapt« komt wetenschappelijk op hetzelfde neer. Maar

Erasmus is door den schrijver wel degelijk als idee op-

gevat, als de groote humanist, en het »remind« niet

minder: het is de uiting van den grooten humanist aan-

gaande een bepaald vraagstuk: de opvoeding der meisjes,

ook eene idee; de inhoud van het »remind« wordt alleen

om dat ideëele verband vermeld. Dat dit zoo is, blijkt uit

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen