Studentenalmanak 1906 - pagina 318

302 FARRAGO

en de dialectiek van Hegel is de op den voorgrond tredende

gedachte : »De Hegel-dialectiek is het verraderlijke in de

leer van Marx, de valstrik die in den weg ligt aan elke

juiste beschouwing der dingen.«

Daarmede is het fundament losgewoeld. Daarmede valt het

historisch-materialisme en dies ook het socialisme. De poging

om het Marxisme los te maken van materialisme en deter-

minisme treft dit stelsel in zijn hartader. Leest Engels'

Ludwig F e u e r b a c h und der A u s g a n g der

k l a s s i s c h e n P h i l o s o p h i e en de nauwe verwant-

schap tusschen natuurwetenschappelijk en historisch materia-

lisme staat onloochenbaar voor u vast.

Paul Kampffmeijer heeft er in zijn kritiek op het beteekenis-

volle werk van Max Adler nog eens terecht den nadruk

op gelegd. 1) Elke zelfstandige werking der geestelijke factoren

werd geloochend. Het ideeele was niets anders dan het in

het menschelijk hoofd omgezette materieele. Herinnert u

Marx' klassieke verklaring: »Die Produktionsweise des

materiellen Lebens bedingt den sozialen, politischen und

geistigen Lebensprozess überhaupt. Es ist nicht das Bewusst-

sein der Menschen, das ihr Sein, sondern umgekehrt ihr

gesellschaftliches Sein, das ihr Bewusstsein bestimmt«. Legt

daarnaast Bernstein's bovenaangehaalde woorden en het

antwoord door Ludwig Woltman, bij de enquête van de

redactie der S o z i a l i s t i s c h e M o n a t s h e f t e gegeven,

dat kernachtig de revisionistische zienswijze uitdrukt: »Der

Socialismus ist für uns weniger eine Sache der Technik

und der Oeconomie als des Wollens und der Ethik« — en

ge gevoelt hoe hier principieele tegenstanders aan het woord

zijn. De dialectiek van Hegel wordt het verradelijkste

deel in Marx' leer genoemd, dat tot lederen prijs moet

worden verwijderd. Die prijs is de opoffering van het

Marxisme. Immers Hegels dialectiek, die leert hoe iedere

1) S o z i a l i s t i s c h e M o n a t s h e f t e , 1905, biz. 218 en vlgg.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen