Studentenalmanak 1906 - pagina 261

FARRAGO 245

E vraag dringt zich onwillekeurig aan ons op,

wanneer we inzien dat de wetenschap niets dan

ideeën behandelt, of deze alleen subjectieve waarde

hebben voor den mensch of wel aan eene objectieve

werkelijkheid beantwoorden, wat in den grond neerkomt

op de vraag, of ze slechts nomina of wel res zijn, of het

nominalisme gelijk heeft of het realisme.

We kunnen over de dingen in 't algemeen natuurlijk alleen

oordeelen naar het vermogen om te kennen, dat wij bezitten.

Dat vermogen werkt, zooals we zagen, niet alleen door

het verstand, maar ook door het gemoed, door een algemeen

besef. Een algemeen menschelijk besef leert een ieder

dat er een objectief buiten ons bestaande wereld is en dat

ons kennen ook op die objectieve wereld betrekking heeft;

dat wij haar kennen. Gaan we alleen met ons logisch

verstand te rade en nemen we alleen aan wat wij op grond

van het principium identitatis en contradictionis bewijzen

kunnen, dan is er reden om te betwijfelen of eene objectief

buiten ons, van ons onafhankelijk, bestaande wereld bewezen

kan worden. Maar onderstellen we zelfs dat wij positief beweren

kunnen, op deugdelijke gronden, dat dit logisch bewijs niet

geleverd kan worden, dan volgt daaruit natuurlijk geenszins,

dat eene wereld, onafhankelijk van ons, niet bestaat. Het

algemeene besef, waarnaar ieder mensch, wijsgeer of niet,

wetenschappelijk of niet wetenschappelijk, handelt en denkt,

kan een voldoende grond wezen om verzekerd te zijn van

het bestaan dier wereld.

ANNEER we onder gelooven in algemeenen zin

verstaan het voor-waar-houden van wat niet onmid-

dellijk kenbaar is voor ons, dan g e l o o v e n we

dat er eene onafhankelijk buiten ons bestaande

wereld is en door ons gekend wordt. D e zekerheid die het

gelooven geeft is niet noodzakelijk minder, dan die welke

het logische denken ons verschaft, maar zij is van anderen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen