Studentenalmanak 1906 - pagina 255

FARRAGO

doch ook de logica heeft voor haar functie gegevens noodig.

Zelfs de meest enkelvoudige en daardoor meest zuivere

wetenschappen, als de mathesis en de inechanica, gaan uit

van elementaire gegevens, axiomata, definities, postulaten.

Dit wat het begin der logische redeneering betreft; en, wat

haar einde aangaat, zij slechts opgemerkt dat zij komen kan

tot conclusies, waaraan in de werkelijkheid niets beantwoordt.

A T is de slotsom van dit alles? Dat ook de

wetenschap niet betrouwbaar is? Dat kan en mag

ons laatste woord niet zijn. Het feit bestaat en blijft

bestaan: wij w e t e n en er bestaat een samenhang

in ons weten: wij hebben w e t e n s c h a p . Maar dat weten

en die wetenschap hebben een bepaald gebied, waarop zij

zekerheid bezitten, zij hebben hare grenzen; zij hebben

onmiddellijke gegevens, waarvan zij uitgaan, wier waarheid

niet bewezen, maar geloofd wordt. En verder is onze slotsom

dat het subject der wetenschap niet is de rede of het ver-

stand alleen, maar de geheele mensch, ziel en lichaam,

geestelijk en stoffelijk. Wie de wetenschap alleen een

empirischen grond wil geven of haar alleen logisch wil

opbouwen, beperkt haar willekeurig en handelt alzoo niet

wetenschappelijk. Wie de geschiedenis geen wetenschap

wil noemen, omdat hij haar niet logisch kan verstaan, ziet

voorbij dat er toch in de historie samenhang is en dat op

elk gebied het heden zijn grond vindt in het verleden en

daarom zonder kennis van dat verleden niet recht wordt

gekend. Wie in de wetenschap niet rekenen wil met

een algemeen menschelijk besef en met de eischen van het

gemoed, handelt onredelijk, want het gemoed is niet minder

een oorspronkelijk gegeven dan het verstand, zij het ook

van eene andere orde; het heeft ook voor het gebied der

kennis zijne gerechtvaardigde eischen; de d r a n g naar

kennis, het v e r l a n g e n naar het oplossen van tegen-

strijdigheden, de b e h o e f t e aan eenheid en samenhang

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen