Studentenalmanak 1906 - pagina 264

248 FARRAGO

weten en kennen het afgeleide, het secundaire is. De vaste

grond voor dit weten, dat ons weten secundair is, is dezelfde

als die voor ons weten van eene buiten ons bestaande wereld,

niet naar den laatsten grond der logica te bewijzen, doch

evenmin te weerleggen, en daarom niet minder zeker.

Zijn er nu in de wereld buiten ons, onafhankelijk van ons

kennen en weten, gedachten uitgedrukt, bestaan en werken

daarin ideeën, op welke wijze dan ook, dan gaat dat door

tot in de laatste of, naar tijdsorde, eerste vormen van al het

bestaande en is geheel die wereld van haar eersten vorm

af gedacht door éénen geest, het werk van dien geest.

Stof en kracht, als het algemeenste, de eerste vorm (dit

woord in zijne gewone, niet philosophische beteekenis

genomen) van de objectieve wereld beschouwd, vertegen-

woordigen voor het weten ideeën, niet minder dan de

bijzondere dingen, die uit de stof zijn opgebouwd, waarin die

krachten werkzaam zijn; zij zijn dus voor ons weten gedacht

door den geest. ,Zoo beantwoordt derhalve aan ons weten

de volgorde: geest, stoffelijke wereld met hare krachten,

geest. Den eersten geest noemen wij God, wiens weten

het primaire is tegenover ons weten als het secundaire.

S er bij God, in God, weten, zooals, naar het

voorgaande, de wetenschap uit haren eigen aard

ons leert, dan is het niet wetenschappelijk. God te

denken als het onbewuste. Voor ons weten kan

denken onbewust zijn of geschieden. Ons eigen zieleleven

leert ons dat vorming, verbinding en scheiding van begrippen

of ideeën in ons onbewust geschieden kunnen, terwijl wij

van het resultaat daarvan bewust zijn. In hoeverre dat

onbewuste denken een gevolg is van de beperktheid en

eindigheid van oozen geest, 't zij geworden 't zij oor-

spronkelijk, onderzoeken wij thans niet. Het w e t e n echter

is uit den aard der zaak bewust; moet ons weten als het

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen