Studentenalmanak 1906 - pagina 263

FARRAGO 247

dat zij ons betrekkingen tusschen de dingen doet zien, die

tot richtsnoer voor ons handelen, ja voor ons leven kunnen

strekken, dat zij ons in staat stelt, in vele gevallen althans,

vooruit te bepalen wat ge'^chieden zal. W e stellen geenszins

zooals velen tegenwoordig doen, het kunnen boven het

kennen; we laten beide in hunne relatieve waarde; en,

moeten we kiezen, dan stellen we het kennen, in den

waren zin des woords, boven het kunnen. Maar, wanneer

de vraag ter sprake komt of ons weten reëele waarde

heeft, dan is zeer zeker het feit, dat we door ons weten

dikwijls vooruit bepalen kunnen wat geschieden zal, een

evident bewijs voor de reeele waarde daarvan.

E wetenschap leert ons harmonie kennen in de

objectieve en in de subjectieve wereld en in de

verhouding tusschen beide, harmonie in beginsel

althans, harmonie in de groote lijnen, zoodat we

het recht en den plicht hebben disharmonie aan bijzondere

oorzaken toe te schrijven of aan onze nog gebrekkige en

onvolledige kennis.

Zijn er nu ideeën kenbaar in de wereld buiten ons, bestaat

er in haar harmonie, dan is de gevolgtrekking noodzakelijk

dat die ideeën, die harmonie, gedacht zijn door een geest.

Die gevolgtrekking maken we steeds, waar we in de ervaring

iets ontmoeten, waarin we ideeën leeren kennen; zij is dus

niet minder gerechtigd, waar wij de ideeën in het geheel

der wereld erkennen.

NS redelijk denken en de ervaring leeren ons

voorts, dat ons weten een verkregen weten is, dat

niet onze ideeën het eerst zijn, maar de ideeën in

de wereld buiten ons, die onze voorgeslachten ook

reeds hebben gekend en die in die wereld reeds uitgedrukt

waren, eer ook zij bestonden; zij leeren ons dus dat ons

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen