Studentenalmanak 1906 - pagina 257

FARRAGO

het pantheïsme en het monisme hebben gemeend dat ééne

beginsel gevonden te hebben, maar alle schieten in de ver-

klaring der wereld te kort. Deze wijsgeerige stelsels berusten

bovendien meer op bespiegeling dan op wetenschap. Zij

offeren eenzijdig het eene deel der werkelijkheid aan het andere

op, het geestelijke aan het stoffelijke of het stoffelijke aan

het geestelijke, of wel zij verbinden beide op eene wijze, die

schijnbaar eene eenheid biedt, maar inderdaad dualistisch is.

Het eigenlijke dualisme, geest en stof van eeuwigheid af

tegenover of naast elkander stellende, kan, oppervlakkig

beschouwd, meer dan andere stelsels steunen op de weten-

schap, wanneer men hare verdeeling in geesteswetenschappen

en natuurwetenschappen, beide een eigen voorwerp hebbende

en eene eigen methode volgende, aanvaardt; het kan schijn-

baar meer de stoffelijke wereld en de geestelijke tot haar

recht laten komen en de verschijnselen in beide systematisch

groepeeren, maar toch slechts oppervlakkig. Het kan den

onderzoekenden mensch geene wezenlijke bevrediging

schenken, al ware het alleen, omdat hij zich zelven één

gevoelt, hoewel hij tot de geestelijke en tot de stoffelijke

wereld behoort en zich daarvan bewust is; het kan dat

niet, omdat de wetenschap zelf, geest en stof tot voorwerp

hebbende, toch tot de geestelijke wereld behoort.

E wetenschap is geestelijk, daar zij zekerheid,

gewisheid is, een toestand of eene gewaar-

wording, die rechtstreeks tot het bewustzijn

behoort, tot de innerlijke onmiddellijke gegevens

der ziel. Toch heeft zij tot voorwerp ook geheel een

buitenwereld, die in ruimte en tijd zich uitbreidt en niet

onmiddellijk, doch middellijk tot den inhoud van het

bewustzijn behoort. Dat is het uitgangspunt voor alle

beoordeeling van wetenschap, van haar vermogen en

haar waarde. Wij weten niet anders dan door middel

van begrippen of, liever misschien, van ideeën; deze zijn

i6

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen