Studentenalmanak 1907 - pagina 161

153

Vandaar dat in beide gevallen de strijd wordt aange-

bonden op drieërlei terrein, op het terrein van het religieus

voelen, van het wijsgeerig denken, van het zedelijk handelen.

Op het eerste gebied heeft hij den krijg tegen het exclusi-

visme van de Jezuieten en het indifferentisme van Montaigne;

dan volgt het saamtreffen met dogmatisme (of absolu-

tisme) eenerzijds en scepticisme anderzijds; en eindelijk

wacht hem de worsteling met stoïcisme en epicurisme, of

wil men, met socialisme en individualisme, met het vertrappen

en het overschatten van eigen ik, met la lacheté en l'orgueil.

De Pensees beschrijven den drievoudigen tweestrijd

met de eene soort van belagers, met de Cerberussen, die

in dienst zijn van Montaigne, met het indifferentisme, het

scepticisme en het epicurisme.

Allereerst met het i n d i f f e r e n t i s m e . Montaigne,

evenals Pascal, had niets op met de idee van een »alleenzalig-

makende kerk«. Doch waarom? Omdat hij volstrekt niets

van godsdienst hebben moest. »Plus la porte du temple est

haute, moins on court risque de s'y heurter Ie front«,^) was

zijn spreuk. Met uitverkiezing, onsterfelijkheid en alle andere

dogmata stak hij den draak. En voorts, alles wat hij zeide

over zwakheid van de rede, laagheid der moraal enz. was

minder om den zondigen mensch, zooals hij door den val

geworden is, te verootmoedigen dan wel om te »ruiner la

croyance transcendante en l'homme«.

Het ingaan tegen dit onwaar streven, gelogenstraft

door PascaFs eigen levensloop, vormt een hoofdtrek der

Pensees, maakt er den grondtoon van uit. Vandaar het alge-

meen-apologetische van dit werk.

Van meer specialen, subjectieven aard is de aanval op

het s c e p t i c i s m e . Dat gevecht is daarom veel heeter, de

^) „Essais" van Montaigne, in Port-Royal v. S. B. II. pag. 417,

S. B, noemt hem (II, p. 377) „Ie demon de rincrédulité".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen