Studentenalmanak 1907 - pagina 159

151

zondig »ik«, of juister nog, tegen hem, in wien Pascal dat »ik«,

dien »ouden mensch« ziet gepersonifieerd, tegen Montaigne.

Zoo heeft de (bij hem vrij onverwachte) opmerking van Sainte-

Beuve groot gewicht: > Pascal dans toute sa vie et dans

toute son oeuvre n'a fait et voulu faire que deux choses,

combattre ä mort les Jésuites dans les P r o v i n c i a 1 e s,

ruiner et aneantir Montaigne dans les P e n s e e s « . - ' )

»De Jezuïeten en Montaigne' Dat zijn de tegenstanders

van Pascal ; maar zij zijn het ook van het geheele klooster.

De Port-Royalisten haten beiden even diep ; den laatsten

om zijn schalkschen toon, »son ton badin«, zijn spotten

met alle strengheid en ascetisme; de eersten, omdat zij

bij den paus de veroordeeling hebben bewerkt van Jansenius'

boek over Augustinus.

Daarom, hoe juichten ze, toen die eerste brief van

»Montalte« verscheen!

Spoedig echter is er geen sprake meer van het »tua

res agitur.« De strijd wordt dan door den voorvechter zoo

hoog opgenomen, »dat het duel buiten de kaders van Port-

Royal valt.« Pascal kon zich niet beperken tot een polemiek

over de vijf netelige stellingen uit »Augustinus.« Evenmin

is zijn afkeer van Montaigne eenvoudig voortgekomen uit

dien geest van onthouding en teruggetrokkenheid, die het

klooster kenmerkt.

Neen, de gansche levens- en wereldbeschouwing van

zijn vijanden staat hem in de weg. Die tast hij aan. Hij

kant zich niet tegen de verschijning, de wijze van zich voor

te doen, maar tegen het wezen van Montaigne. Dieper

ziende dan al die beeren en zusters, ergert hij zich minder

aan het lachen op zichzelf, doch verfoeit dat sceptisch

grijnzen over de onmacht der menschen, dat fatalistisch

berusten in de noodzakelijkheid(!) der ellende, dat egoïstisch

1) „Port-Royal" door Sainte-Beuve. Dl. II, pag. 388.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen