Studentenalmanak 1912 - pagina 195

FARRAGO 187

geweest voor heel zijn leven, zooals hij gelooft dat ze het

hoofdthema is van de gansche wereldgeschiedenis. Want

heldenvereering, zegt hij, bestaat altijd en overal en reikt

van de goddelijke aanbidding tot de gewone hoffelijkheid

van mensch tegenover mensch. Ze is juist de ziel der orde,

waartoe alle historie, reformatie en revolutie ingesloten,

moet worden teruggebracht.

De mensch is zedelijk geboren, hij is naar innerlijke

aard aangelegd op het goede, oprechte, edele. Maar dit

goede kan hij niet als begrip vereeren, hij kan het slechts

of in zichzelf trachten toe te passen óf in hoogerstaande

geesten bewondeaen. E r is geen zedelijke waarde dan de

persoonlijke. Geen treuriger bewijs kan iemand daarom

van eigen kleinheid geven dan ongeloof in het persoonlijk-

zedelijke, d. i. gebrek aan heldenvereering. Het hoogst

heldhaftige is het goddelijke. Alle helden, in de gestalte

van koningen, profeten, dichters en wijsgeeren, zijn dienst-

knechten van God. Zij brengen ons den goddelijken last,

dien wij hebben te gehoorzamen. De grondslag van alle

heldenvereering is godsdienst. Wij dienen God, ons hart

is tot Hem geschapen, daarom eeren wij Zijn helden.

Deze heldenvereering bezit in de eerste plaats streng-

wetenschappelijke waarde tegenover de door Marx ont-

wikkelde historisch-materialistische geschiedbeschouwing.

Niet uitwendig-mechanische invloeden maar het vrije wils-

besluit van den held is de werkende kracht in de geschie-

denis. Niet de tijdsomstandigheden vormen den held, maar

veeleer de held is de schepper van zijn tijd. En het is met

zeldzame speurzin en logische energie dat Carlyle deze

wijsbegeerte der geschiedenis in het concrete weet te

staven. Daarom is en blijft hij een der grootste historici

van den nieuweren tijd.

Daarnaast heeft zijn heldenvereering een paedagogische

en sociale strekking: de geschiedenis is voor Carlyle de

doorvoering der zedelijke wereldorde, de verwerkelijking

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen