Studentenalmanak 1912 - pagina 196

188 FARRAGO

der gerechtigheid, niet in den zin van een abstract gelijke

lotsbedeeling, maar van de verheffing van het waardige, werk-

zame, eerlijke op de haar toekomende plaats. Sterk genoeg

proeven we hier reeds, wat Carlyle als sociale stelling

zonder aarzeling proclameeren durft: macht is recht, want

alle macht is zedelijk. Eigendom wordt verworven door de

macht om het te gebruiken en te verwerken, het woidt

verloren door onmacht tegenover iemand die het tot hooger

waarde weet om te zetten. De eisch die Carlyle ontmoet

in groote mannen, met name in Napoléon; »la carrière

ouverte aux talents!" is eisch van recht. Napoleon heeft

recht op Europa zoolang hij zedelijke macht bezit om haar

te beheerschen. Daar zijn tijden waarin de held ontbreekt;

dan verwachten deze in verwarring en revolutie zijn komst.

Napoleon en Cromwell zijn het noodzakelijk eind van elk

sanscullotisme. Carlyle staat daarom altijd eenigszins pessi-

mistisch tegenover de massa. Zij is tot gehoorzamen en

dienen geroepen. Hierin alleen zal zij gelukkig zijn.

* * *

Aan deze heldenvereering is het, dat Carlyle zijn mooiste

boek heeft gewijd: »On heroes, heroworship and the heroic

in history«, waarin hij zijn geschiedenis-philosophie tot een

galerij van levende plastische beelden vervormd heeft. Zes

klassen van helden, elf heldenfiguren stelt hij ons voor

en het is onmogelijk een waardige indruk te wekken van

zooveel kleurenrijkdom en veelzijdigheid, en nog meer

geslotenheid en karakterkracht.

Het is een boek zooals er misschien nooit een ver-

schenen is, zooals er ook moeilijk veel verschijnen kunnen.

Het is geschreven met sobere naïeveteit. O, vele moderne

hoofden zullen zich irriteeren aan de naïeve dictie van dit

boek. Het handelt over groote levensvragen, met ernstige

eenvoud, zonder pretensie, zonder veel bewustzijn, met zoo

iets antieks, iets ruw-oprechts dat we zouden moeten terug-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen