Studentenalmanak 1913 - pagina 159

PERSOONLIJKHEID.

EN mensch is geen exemplaar, zooals elk dier

een exemplaar is van zijn soort. Of, als dit te

boud is gesproken, misschien zijn enkele menschen

wel exemplaren; die alleen mensch zijn, omdat

ze het met het »soort« menschen gemeen hebben, dat ze

op twee beenen gaan; — doch met 't oog op deze exem-

plaren zou Darwin schier gelijk hebben, als hij vermoedde,

dat zich dat gaan langzamerhand had ontwikkeld uit den

gang der apen.

Niet alzoo echter met hen, die waarlijk menschen zijn,

omdat ze bezitten een zelfbewuste en zelfbepalende Ikheid.

Zij zijn geen exemplaren maar personen, met ieder een

eigen aangeboren aard, een bijzonder natuurlijken aanleg

en verschillende gesteldheid, in wie doorklinkt een eigen

levensklank, met ieder een eigen persoonlijkheid, die een

mensch eerst tot mensch maakt.

Nu is die persoonlijkheid er niet aanstonds bij de ge-

boorte; althans komt dan nog niet tot uiting, en als wij

in spraakgebruik over persoonlijkheid spreken, dan bedoelen

wij niet, de nog sluimerende, later wellicht ontwakende

krachten, doch dan hebben wij 't oog op zulk een mensch,

in wien het z e l f b e w u s t z i j n reeds de Ikheid deed ont-

waken, en in wien ook reeds werkt een w i 1, waardoor die

Ikheid zelfbepalend en actief optreedt.

Hier komt nog iets bij, waarmee in den tegenwoordigen

tijd de wetenschap (denk slechts aan psychologen en psy-

chiaters) sterk rekening begint te houden; — dat is het

duistere terrein van het, diep achter 's menschen bewustzijn

verscholen, » s u b c o n s c i o u s * ; die onbewuste sfeer, waaruit

telkens, vaak op 't onverwachtst, ons een vroegere ervaring,

10

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen