Studentenalmanak 1915 - pagina 152

144 FARRAGO

moest voeren, of wel in een mysticisme, gelijk we dat bij

het pragmatisme van James vinden.

De schakel tusschen Kant en Bergson vormde Schopen-

hauer, de benificaire erfgenaam van den grooten Konings-

berger, in wien de romantiek met Fichte en Schelling

aangevangen, haar culminatie vond. Zijn invloed was onder

de jongere schrijvers en zeker ook de nieuwere-mystieken

moeilijk te onderschatten.

In 1875 schreef E. v. Hartmann:

„Die ganze Belletristik und Tagesliteratur der Gegenwart,

„wenigstens soweit sie von jüngeren Schriftstellern ausgeht,

„ist von Schopenhauerschen Einflusz berührt, von seiner

,,Schreib- und Denkweise durchdrungen"i), en die zinsnede

kan in minder krassen vorm 00k in den tegenwoordigen

tijd nog gelden bij de weeropleving der romantiek.

In Schopenhauer's stelsel, door Kuno Fisscher gekarak-

teriseerd als een vierpoortig Thebe, waardoor het Boeddhisme

en de Vedha haar mystiek schemerlicht doen vallen, was

het primaat toegekend aan een gehypostaseerd wilsbegrip,

dat feitelijk in de gansche wereld aanwezig, inzonderheid in

den Urgrund van het menschelijk bewustzijn den donkeren

toegang tot de kennis van het „Wesen des Dinges an sich"

ontsloot, waarvan de Platonische idee de objectivatie was *). In

deze voluntaristische oplossing van het Kantiaansch dualisme

met haar terugdringing der rede en verheerlijking der intuïtie

in het mysterieuse wilsbegrip, zien we duidelijk de lijn naar

1) Eduard von Hartmann: Gesammelte Studien und Aufsätze

3e Auflage, Leipzig, S. 569 sqq. Die Welt als Wille und Vorstellung II,

S. 415, sqq.

ä) Eigenaardig in dit verband de opmerking van v. Hartmann, dat

't blinde wilsbegrip te innerlijk leeg van inhoud was, om er een systeem

op te bouwen en dat tot aanvulling S. de toevlucht moest nemen tot

andere stelsels m. n. Plato's objeotief idealisme, voorts tot het materialisme,

door welke beide hij in flagranten strijd kwam met zijn \vilsrealisme en

subjectief idealisme, t. a. p.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen