Studentenalmanak 1915 - pagina 151

FARRAGO 143

ontsluierende philosophic. Door haar moesten wij den

Plotinischen sprong doen in het eeuwig vlietende Leven,

dat de immer wisselende godheid zelf was, om daarin

gemeenschap met haar te vinden. Die stroom (la fleuve

vital) kon door de rede slechts in enkele momenten a. h. w.

kinematographisch worden opgenomen en vandaar de minder-

waardigheid der wetenschap. In het groote Leven vond

echter het dualisme tusschen rede en intïtie zijn hoogere

eenheid, die verder door de vereenzelviging met het Gods-

begrip Bergson's stelsel stempelt als pantheistisch.

Deze nieuwe romantiek, die we ook min of meer bij

Dilthey terugvinden, was ontstaan uit de immer nog voort-

durende worsteling tot oplossing van het dualisme: geloof

en wetenschap. Kant had het probleem weer in volle scherpte

gesteld, en de ontoereikendheid der reinen Vernumft tot

't kennen van het metaphysische „Ding an sich" geprocla-

meerd. Immers alle zekerheid omtrent de bestaande wereld

was in den lijn van zijn transcendentaal idealisme slechts

relatief, „daar voor ons het zijnde opging in het door den

denkenden geest zelf geproduceerde of althans geheel ge-

transformeerde en in logischen vorm gegotene geheel van

subjectieve voorstellingen, wier algemeengeldigheid d. i. wier

waarheid haar grond vond in het gelijkelijk georganiseerd

zijn der waarnemende subjecten i). Vandaar moest de „Kritik

der Urteilskraft", wier inhoud bestond in het gevoel van

doelmatigheid der objectieve wereld, voeren tot het geloof,

de „praktische Vernumft". Maar deze Urteilskraft was als

de draadbrug naar het Mohammedaansch Paradijs uit de

koortsige fantasiën van den grooten profeet. Alleen de

uitverkoornen bereikten veilig de woningen der Zaligheid,

maar de overigen stortten neer in den donkeren, zwevenden

afgrond van het Scepticisme, waartoe de zuivere rede in

den lijn van het transcendentaal idealisme onherroepelijk

1) Mr. Anejna, Calvinisme en rechtswetenschap p. 37.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen