Studentenalmanak 1915 - pagina 153

FARRAGO 145

Bergson's philosophic loopen, terwijl beide hun verwant-

schap toonen met den romanticus Schelling.

^) De groote bekoring, die van Bergson in de philosophie

en de neo-mystiek in de kunst uitging, toonde wel, dat de

tijden voor een dergelijke beweging rijp waren. Voor een

goed deel was ze te verklaren uit een reactie tegen de

cijfer- en formulewetenschap, die in het materialisme van

Büchner en Moleschott, het positivisme van een Comte en

Renan hoogtij vierde en dat in het naturalisme van Zola

en Balzac zijn artistieken bondgenoot vond. Men had genoeg

van het troostelooze materialisme, dat alles van de keerzijde

bezag en met zijn machtspreuken als „De mensch is wat

hij eet" het menschelijk gemoed in het saldo van zijn einde-

looze becijferingen had vergeten.

Overal ontwaarde men een verinniging van het ziele-

leven, 't zij ten goede, 't zij ten kwade, een oneindig

sehnsüchtig verlangen naar het mysterie achter de maya

der verschijning. Daarbij kwam de groote invloed van Tolstoi

en Ibsen., die beide imposante profetenfiguren, de innerlijke

verrotting der maatschappij aantoonden en daardoor nieuw

voedsel gaven aan het pessimisme, die Boeddhistische woeker-

plant in het nevelachtige Westen.

Uit al deze factoren laat zich verklaren, dat het oog

zich weer meer op het „Jenseits" ging richten en dat men

teruggreep tot Plotinus en de groote mystieken. Echter,

reeds wezen we op het verschil tusschen de nieuweren en

hun oude leermeesters. De reactie was immers niet het

eerst van de philosophische kant gekomen, maar van de

kunstenaars en zij verloochende dan ook haar oorsprong

niet. De beweging der neo-chrétiens in Fankrijk, geleid

door artiesten als Bourget en de Vogué werd door Paulhan

1) Zie Theob. Ziegler: Geestelijke en sociale stroomingen der 19e eeuw

(vertal. Polak: Wereldbibliotheek) I p. 449 sqq en voorts p. 424. Over

Bergson wordt begrijpelijkerwijze niet gesproken, daar deze tot een

volgende eeuw behoort.

10

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen