Studentenalmanak 1916 - pagina 126

110 FARRAGO

objectief standpunt, bezon zij zich slechts over natuur en

wereld, bij Heraclitus en de Eleaten, bij Pythagoras en

Anaxagoras komt daar re>„ds in beginsel bij een dieper

besef: het besef van den geest, van Xoyos, vovg. Maar ook

dit ligt hier nog in deflijn van 't objectieve

Bij de sofisten, die waarlijk niet zonder verdienste zijn.

Wordt nu gaandeweg het subjectieve in het oog gevat.

Immers : èn Heraclitus èn de Eleaten waren tot het inzicht

geraakt, dat de wereld der verschijnselen in zich zelf onken-

baar moest zijn, waar zij, geen oogenblik dezelfde zijnde,

ook geen object bood voor wetenschap.

Waar 't objectieve hem begeeft, moet de mensch dus

't subjectieve, zich zelf aangrijpen, over eigen wezen zich

gaan bezinnen. Protagoras, de grootste der sohsten, door

Plato naar waarde geschat, leeraart nu, dat de mensch niet

waarneemt een objectieve wereld buiten zich, maar slechts

zijn gewaarwordingen en voorstellingen, dat ieder dus ge-

bonden is niet aan de objectieve werkelijkheid, maar aan zijn

eigen subjectieve meening, nu eens zoo, dan weer anders.

Welke andere maatstaf kan dan naar redelijkheid den

mensch gegeven worden dan zich zelf? Ieder ziet de dingen

zooals hij ze ziet — dat is voor hem waarheid, dat het

eenig gezag, dat hem binden kan. Hij zelf is „de maatstaf

aller dingen", hij zelf, de mensch, ieder voor zich.

Zoo is er dan in geen enkel opzicht algemeen geldig

gezag, zoo is 't alles niet dan toevallige overeenkomst »iaii.

Deze gedachten, door veel en velerlei sprekende, gaarne

geldverdienende sofisten i'finoQoi xat xäit^lot ntgi r« TTJ? I/'^Z'??

fta9TinaTa, gepropageerd drongen door in 't Grieksche leven

der 5e en 4e eeuw en begonnen uiteraard alle gezag van

staat, godsdienst en overlevering radicaal te ondermijnen.

De leer der vrijheid werd den vrijheidlievenden Grieken

gepredikt en het Grieksche volk, reeds opgewonden en

weeldedronken, werd, naar Plato's woord (Pol. IX) bedwelmd

van den wijn der vrijheid.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen