Studentenalmanak 1916 - pagina 129

FARRAGO 113

Krachtens zijn aard, zoo werd reeds opgemerkt, onder-

mijnde 't sofistisch scepticisme den grondslag van iedere

gemeenschap. Want een gemeenschap komt altijd — hoe

zou het anders kunnen! — met regel, orde, wet, die voor

ieder zal gelden.

't Gaat nog goed zoolang men een gemeenschap heeft

van onmondigen, van degenen, die niet vragen naar een

waarom, die alles doen uit sleur, uit gewoonte, uit blinde

gehoorzaamheid, perinde ac cadaver.

Doch anders wordt 't, wanneer het zelfbewustzijn helder

opwaakt en de vraag rijst: Waarom doe ik dit, waarom

handel ik zóó, waarom gehoorzaam ik aan die wet. Deze

vragen naar den redelijken grond van ons handelen moesten

opkomen, waar 't subjectieve bewustzijn zich begon te ver-

heffen. Dan immers gevoelt de mensch hoe hij niet te

steunen heeft op alleen-uiterlijke autoriteit, maar hoe hij

staat voor zich zelf, hoe alles wat hij doet, eerst ethische

waarde krijgt, wanneer hij 't doet in klare bewustheid, in

innerlijke vrijheid, omdat hij 't zoo wil.

En zoo waren déze vragen door de sofistiek als de

eerste aan de orde gesteld in haar strijd om de verovering

van het subjectieve en geen ander antwoord had zij weten

te geven dan dit troostelooze: Alles wat we doen, al onze

wetten en instellingen, onze zeden en gewoonten en

gebruiken, ze zijn slechts d-ïaei ons toegekomen. Andere

waarde hebben ze niet, kunnen ze niet hebben ook. Daarom,

zal men waarlijk voldoen aan den eisch van 't subjectieve,

zal men waarlijk ethisch d. i. innerlijk vrij leven, welnu dan

volge ieder 't goeddunken van zijn eigen hart, al zijn lusten,

al zijn begeeren — tenzij 't hem misschien voor een bepaalden

tijd nuttiger mocht voorkomen, zich aan een momenteel

geldende overeenkomst (wet) te houden.

Hier trad Socrates Plato tusschenbeide.

Plato heeft óók een ethiek gegeven.

Hiermee reeds wordt dus gezegd, dat Plato, door critiek

8

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen