Studentenalmanak 1918 - pagina 90

76 FARRAGO

en objectieve kenwaarde van het gedachte, heeft zijn recht.

Immers het is toch wel zeker, dat wetenschappelijke denk-

beelden hun historischen oorsprong hebben in onklare

voorstelling, beïnvloed door momenten van gevoel en ver-

beelding; maar de taak van het logisch bewustzijn blijft immer,

den kerninhoud uit het nevelig omhulsel ie bevrijden en in

het licht te stellen. Hierin is ook het recht geïmpliceerd

van dié beschouwing van de geschiedenis der wetenschap,

die wel in de eerste plaats vraagt naar een zoo fijn mogelijk

navoelen van het historisch bewustzijnsproces van haar

denkers, waarbij lactoren als milieu, traditie en karakter

naar hun invloed worden gewaardeerd, maar die toch ook

zich niet ontziet, in de overgeleverde leeringen van haar

helden, in zekeren zin »meer in te leggen dan zij zelf be-

doelden <. Dit standpunt wordt niet alleen geëischt door

elke positieve beschouwing — positief in ruimsten zin

genomen. — Ook bij onze historische opvatting van het

waarheidsbegrip is het noodzakelijk. Want de (ideëele)

eenheid van het bewustzijn en de continuïteit in de historie

maken noodwendig, wat ook de »empirische feiten« ons

leeren, n.1. dat de groote, klassieke gezichtspunten en pro-

blemen van heden in den weg van psychologische ont-

plooiing zijn voortgekomen uit kiemen, die reeds in de

vroegste tijden zich hebben ontwikkeld. Deze methode

behoeft ook een polemische toelichting. Zij mag niet worden

gëidentificieerd met de Hegelsche, al is er zekere verwant-

schap. Hegel ziet in de historische opeenvolging der cultuur-

ideëen — gekristalliseerd in de philosophie — de heerschappij

van een onbewuste redewet en dwingt alzoo het empirisch

gegevene, dat zijn toevalligheden heeft, onder een schema,

dat juist door zijn buitengewone eenvoudigheid ongunstig

afsteekt bij de onbegrensde variabiliteit, de steedsblijvende

Einmaligkeit van het immer wisselend gebeuren. Der logische

(niet: redelijke, vernünftige) beschouwing is het om zulke

constructies niet te doen; het gaat haar niet zoozeer om

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen