Studentenalmanak 1918 - pagina 92

78 FARRAGO

voorzoover zinneHjk waarneembaar, als aanschouwde veelheid,

in eerste instantie een veel meer ?sprekende« realiteit bezit

dan de vormselen des geestes; dat toch in alle geval ook

d i e realiteit op haar wijze geplaatst wil worden in een

begrippensysteem. Toch komt er spoedig toenadering. De

doiri is, maar de wereld w o r d t . Daarin ligt een tegen-

spraak. Twee mogelijkheden ter oplossing worden verwer-

kelijkt: de Elaaten handhaven de Eenheid, het Eene zijnde.

Worden is schijn Dit is ten slotte geen verklaring, maar een

verheldering van het onderscheid. Want schijn wil ook

verklaard wezen. Heraklitus maakt schijn tot wezen. Alzoo

verscherpen en vermenigvuldigen zich de tegenstellingen.

Maar natuur blijft een en dezelfde. Dit brengt inkeer tot

het Zelf, de ontdekking van het bewustzijn als ordescheppend

drager van realiteiten. Het kosmos-beeld komt niet uit de

natuur, de geest zelf schept het. Eigenaardig is weer de

moedige eenzijdigheid, waarmee het bepalend, actief moment

in den geest tot eenige norm van »waarheide wordt ver-

heven Reeds had Parmenides beweerd dat Zijn en Denken

identiek moeten heeten, maar hij erkende daarnaast nog

als bestaande de 5o?« der massa, die geen verstand heeft

Alzoo ook hier nog dualisme. Spoedig echter komen

deze tendenzen uit de stille, peinzende school van Elea op

de drukke markt van het volksleven, waar tijd tot bezinnen

vaak zoo angstig kort is. Kon het anders dan dat de

heldere logische beseffen en scherp getrokken lijnen werden

vertroebeld en dooreengemengd onder de handen van dien

zelfbewusten ooquarijg die met zijn rhythmisch woordengetoover

den verleidelijken schijn u bijbracht, dat »waar« en »goed«

niet liggen in het eeuwige rijk, dat is als een uitspansel

boven deze schijn- en zinnenwereld, maar dat onmiddellijke

utiliteit het wezen van deze begrippen bepaalt.-' De sophi-

stiek is een uiterst-radicale reactie, volgend op een stadium

van gespannen geestes-activiteit; zij is juist daarom, in haar

paradoxaal durven, een belangrijk moment in de Grieksche

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen