Studentenalmanak 1918 - pagina 95

FARRAGO 81

overwonnen. Dat vermag slechts tot op zekere hoogte de

kennis-theoretische philosophic. Psychologisch is onze ervaring

oorspronkelijk één en ongedeeld; de zelfonderscheiding

van het subject is van later orde, evenals het inzicht, dat

het subject zijn object in zekeren zin »bepaalt«. Het denken

komt onder invloed van motieven, die leiden tot een onder-

scheiding tusschen voorstelling en object in het oorspronkelijk

ongedeelde »voorstellingsobject«, zooals Wundt het noemt, i)

»Nachdem dieser Zwiespalt eingetreten, zoo vervolgt hij

met hem eigen klaarheid, ist alles Erkennen von dem

Streben beseelt, jene Einheit wieder herzustellen

Gegen die naive Erkenntnisstufe gehalten erscheint es wie

die Sehnsucht nach einem goldenen Zeitalter, das seit dem

Augenblick, wo der Mensch seine Vorstellungen und ihre

Objekte unterscheiden lernte, auf immer erschwunden ist. «^)

Het wil mij voorkomen, dat de antieke sophistiek en het

modern positivisme op verwante wijze hebben getracht de

verbroken eenheid, waarvan Wundt spreekt, die aanvankelijk

voor het bewustzijn w a s , in den weg der bewustheid, te

herstellen, d. w. z. opnieuw te stellen. Maar het is evident, dat

deze g e s t e l d e eenheid van de oorspronkelijk g e g e v e n

eenheid verscheiden is, even gewis als haar consequente

doorvoering de mogelijkheid der wetenschap vernietigt

door opzettelijke opheffing der zonder beding noodzakelijke

grenzen tusschen wetenschappelijke en praktische realiteit.

De overeenkomst tusschen de werkzaamheid van Plato voor

het antieke en van Kant voor het moderne denken is

voornamelijk wel daarin gelegen dat beide, uitgaande van het

bewustzijn in zijn gesteld-zijn tegenover de natuur, opnieuw

het grondprobleem van de »Möglichkeit der Wissenschaft

überhaupt« (Kant) aan de orde brachten, en wezen in de

richting van een oplossing.''*) Dat van sophistiek en scepticisme

1) W. Wundt, System d. Philosophie, 1907^, I pag. 78. 3) ld. pag 79.

3) Vgl. over Plato: P. Natorp, Platons Ideênlehre, Eine Einfiihring in

den Idealismus, Marburg 1903.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen