Studentenalmanak 1918 - pagina 88

ANTIEK EN MODERN BEWUSTZIJN.

EEN VERGELIJKENDE SCHETS.

E geschiedenis van het wetenschappelijk denken

levert ons de ontplooiing der grondbegrippen

van het kennend bewustzijn. Het Westersch

denken — voorzoover theoretisch althans —

heeft eigen historische wording in de eerste

plaaats te zoeken bij den Griekschen geest. De oudste

theoreticus, van wien documenten getuigen, is Thales van

Milete. Zijn stelling houdt in zich het rijk program der

natuurwetenschap. Zijn opvatting — hem individueel onbe­

wust, maar logische grondslag van zijn denkwerkzaamheid —

was richtinggevend tot op heden, bezit waarheidskern voor

alle tijden. In naïef zeker­zijn poneert hij zijn Kosmos­formule:

»Aller dingen princiep is water«. O m.achtige daad van

dezen geest, die veelheid durft stellen als eenheid, verscheiden­

heid opheft tot samenhang! Dit is geen overdreven waar­

deering, want niet de inhoud, maar de vorm is hier van

belang. Het gaat niet om Thales' meening op zichzelf, maar

om haar logische beteekenis. Zonder concessie aan de on

middelijke zinnen­realiteit wordt een denkeenheid geponeerd,

met, ter zijde schuiven, om niet te zeggen bruut negeeren van

het »gegevene«. Deze abstractie gaat ver. Niet een bepaalde

groep in het gegevene wordt gefixeerd, het Al wordt centraal

gegrepen. Terstond vinden we hierbij gelegenheid, te wijzen

op een vasten trek in den Helleenschen geest, die het

modern bewustzijn wel sterk moet bekoren of althans frap­

peeren Het is wat Windelband heel mooi genoemd heeft

de »Mut der Einseitigkeit«, waarmee de ontwakende, jeugdig­

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen