Studentenalmanak 1918 - pagina 94

80 FARRAGO

gehouden. Dit is slechts verstaanbaar bij de veronderstelling

dat zij haar verschijning hooger waardeerden dan die van

een tooverspel van logische vaardigheid, waarbij de schoone

klank den inhoud moet vervangen. Niet minder merk-

waardig is dat de mathematische sophismen, als van

Achillens en den schildpad e.dgl. den modernen wiskundigen

nog altijd heel wat te denken geven. ^) Op empirische

gronden is dus reeds de hooge beteekenis van de sophis-

tiek en het haar verwant scepticisme waarschijnlijk te maken.

Intusschen kan hier wederom een onderzoek naar de

algemeene tendenzen der tot hier geschetste ontwikkeling

een plaats vinden. Het Grieksche denken bewoog zich tot

nog toe in het objectieve, het had de eenzijdige visie der

natuurwetenschap. Van geesteswetenschap vonden we slechts

geringe — toch hoogst belangrijke —kiemen, die trouwens

nog van natuurwetenschappelijken bodem zijn. Nu ver-

toont deze ontwikkeling een merkwaardigen kringloop.

In den aanvang, (Thales) als het zwijgen tot spreken

wordt, is het zoo, dat het denkend bewustzijn den »vor-

gefundenen Inhalt« prijsgeeft voor een begripsmatig sub-

straat. Hierdoor wordt dualisme geboren. Eenerzijds staat

het onmiddellijke, vele, aanschouwde, anderszijds de eenheid,

het begrip. Sommigen willen nu terug tot de aanschouwing

en negeeren het begrip; anderen kennen aan het begrip

uitsluitend »realiteit« toe en maken het verschijnende af

door het schijn te noemen.

In de objectieve periode, die den geest zelf niet kent

als actieve functie in het kenproces, m o e t ten slotte de

strijd beslist worden ten gunste van de ervaring (in ruimsten

zin), van het bewustzijns-immanente. Deze krijgt »slecht-

hinnige u n d alleinige Realität«. Met behulp van de moderne

psychologie wordt de aard van het hier bedoeld dualisme

beter ingezien, de moeilijkheid echter niet opgelost of

') Vgl. b V. Wiiidelband a.w. pag. 78.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen