Studentenalmanak 1918 - pagina 99

FARRAGO 85

over eigen grenzen den geest geleerd plaats te gunnen ook

aan die momenten, waar logisch verstand eerbiedig heeft

te zwijgen, wijl in gevoelvolle voorstelling de stem der

Eeuwighd wordt vertolkt.

* *

*

Kant is geen phantast, zooals zijn zware termen som-

migen aanleiding geven te denken, noch een scepticus,

gelijk een subjectivistische interpretatie van hem maken wil.

Het is niet in één woord te zeggen wat hij wel was, want

daar is hij te groot voor; ook zou dat weinig zin hebben.

Phantast was hij niet, want zijn »Platz ist das fruchtbare

Bathos der Erfahrung« ^), noch minder scepticus, want dan

had hij niet naar een B e g r ü n d u n g gezocht. In ervaring is

geen noodwendigheid, daarom kan ervaring zichzelf niet

begründen. ^) Dit voert hem boven de ervaring' uit, maar

niet los ervan, tot het a priori en het transcendentale.

Hierin is weer de rechtsgedachte met haar diepe beteekenis.

Zonder deze wordt het denkend bewustzijn tot een stuk

natuur, een levensfunctie zonder meer, gelijk ademhaling

of bloedsomloop. Maar het bewustzijn is iets geheel anders,

zeer bijzonders. Het heeft metaphysische beteekenis, want

zijn grondvormen zijn noodwendig om wetenschap mogelijk

tte maken. Daarop is vooral Kants streven gericht: aan te

zoonen, dat wij geen der grondvormen kunnen missen

zonder ons kennisbegrip te vernietigen. Ze terugvoeren op

een laatste eenheid vermag hij niet, noch ook ze te dedu-

ceeren. Maar zijn grondvisie is idealistisch: het denkend

bewustzijn met zijn inhouden is hem een onmisbare functie

in het zijnde, die een zelfstandige en hooge beteekenis heeft

tegenover natuur en leven.

*

In het hedendaagsche denken staan twee hoofdrichtingen

1) Vorrede z. Kritik d. reinen Vernunft.

3) Een Nederlandsche term hiervoor is moeilijk te vinden.

«

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen